29 september 2026 – Rob Jetten zei op het D66-congres dat zijn partij bepaalde tegenstanders “vol op hun bek” gaat slaan. De zaal applaudisseerde. Een dag later vertelde de premier aan de NOS dat hij het niet letterlijk bedoelde. Hij had zich netter moeten uitdrukken.
Was het metaforisch? Dat zal best. Het blijft een opmerkelijke luxe wanneer een premier geweldstaal gebruikt. Zijn partij legt daarna uit hoe iedereen zijn woorden behoort te begrijpen.
Jetten en ‘op hun bek slaan’: de dubbele maat van D66
Jetten reageerde op een vraag over aanvallen op lhbti’ers, vrouwen en minderheden. Die aanleiding doet ertoe. Bedreiging en discriminatie verdienen verzet. Maar juist een minister-president moet kunnen uitleggen waar zijn woorden ophouden en een oproep beginnen. Hij hoort die grens zorgvuldig te bewaken, ook op een partijcongres.
Wie de uitspraak letterlijk hoort, hoort een aansporing tot slaan. Daarmee staat niet vast dat Jetten strafbare opruiing pleegde. Die beoordeling is aan het Openbaar Ministerie en uiteindelijk de rechter. Politiek mag de lat hoger liggen. Een premier hoeft niet eerst strafbaar te spreken voordat zijn taalgebruik onverantwoord is.
Voor Jetten heet het emotie
D66-fractievoorzitter Jan Paternotte haastte zich om de uitspraak uit te leggen. Bij Pauw & De Wit wees hij op de context, online haat en buitenlandse beïnvloeding. Jettens woorden kwamen uit emotie, was zijn boodschap. Rusland en sociale media kunnen veel verklaren. De woorden die zondag uit Jettens mond kwamen, koos Jetten zelf.
Wat een ruimte krijgt een premier voor zijn gevoelens. Bij een inwoner die boos wordt over een AZC, begint het gesprek vaak met de toon. Pas daarna komen zijn vragen aan bod, als daar nog tijd voor is. De bewoner moet bewijzen dat zijn zorgen oprecht zijn. Jetten krijgt een partijgenoot die uitlegt wat hij eigenlijk bedoelde.
Neem Engelen. Het plan voor de opvang van vijftig minderjarige asielzoekers bracht maandenlange onrust. Ouders maakten zich onder meer zorgen over de route waar kinderen fietsen. Volgens de lokale bestuursraad liepen de opvattingen uiteen van afwijzing tot bereidheid om te helpen. Hun bezorgdheid is ook emotie. Waarom verdient die niet dezelfde aandacht voor context?
In Engelen gingen sommige acties over de grens. Vernieling en intimidatie zijn niet te verdedigen. De daders moeten daarop worden aangesproken. Dat maakt andere inwoners niet schuldig aan hun gedrag. Wie voor Jetten het hele verhaal wil horen, moet ook bereid zijn het hele verhaal van Engelen te horen.
Nieuwsfeiten schreef eerder over de beveiliging van een woonzorgcentrum in Ter Apel. Zulke zorgen verdwijnen niet doordat een bestuurder de formulering van een boze burger afkeurt. Besturen vraagt om antwoorden, ook wanneer inwoners hun vragen niet in de gewenste toon stellen.
Een partijcongres geeft geen vrijbrief
De vergelijking met Wilders dringt zich op. Zijn vraag over “meer of minder” Marokkanen klonk eveneens op een politieke bijeenkomst. Die uitspraak leidde tot een definitieve veroordeling wegens groepsbelediging, zonder straf. Jettens woorden hebben een andere aanleiding en zijn juridisch niet dezelfde zaak. Het punt blijft staan: partijretoriek wordt terecht serieus genomen. Een volle zaal en opgewonden achterban ontslaan een politicus niet van verantwoordelijkheid.
Vorige week poseerde Jetten in New York met de Syrische president Ahmed al-Sharaa. Al-Sharaa leidde jarenlang de Syrische tak van al-Qaeda. Diplomatie kan een ontmoeting met hem verklaren. De foto blijft wrang voor wie Jetten enkele dagen later geweldstaal hoort gebruiken tijdens een toespraak over rechten en veiligheid.
Het gaat mij om de opvallende soepelheid waarmee D66 zijn eigen premier beoordeelt. Paternotte verlangt dat wij achter Jettens harde woorden de juiste intentie zien. Laat hem dan dezelfde moeite doen voor ouders die zich zorgen maken over hun dorp. Zij hebben geen fractievoorzitter die na afloop op televisie hun boosheid van een vriendelijke uitleg voorziet.
Wie geweld gebruikt, moet daarop worden aangesproken. Dat gold voor de relschoppers rond het Malieveld. Het Openbaar Ministerie wees erop dat zij ook vreedzame betogers hun demonstratierecht ontnamen. Eerder beschreef Nieuwsfeiten waarom hun daden niet aan iedere demonstrant mogen worden toegeschreven. Bij de premier moet het omgekeerde evenzeer gelden: zijn woorden zijn van hem.
Jetten heeft erkend dat hij zich verkeerd uitdrukte. Paternotte had dat eenvoudig kunnen onderschrijven. In plaats daarvan kreeg Nederland een bijsluiter over context en emotie. Die uitleg klinkt anders wanneer je bedenkt hoeveel moeite gewone burgers moeten doen om überhaupt gehoord te worden.
Door Martijn van der Zwaan. Foto: Joshua Kettle / Unsplash.
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeitencom
Bluesky: nieuwsfeiten.bsky.social.
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.