23 september 2026
Lees ook: Frankrijk staat in brand, maar bij NOS heet het ‘onrust rond scholierenprotesten’.
Mediaframing Malieveld: één beeld mag de rest niet uitwissen
Een Hitlergroet op het Malieveld was nieuws. Het geweld tegen agenten eveneens. Maar de camera bleef op de opvallendste beelden gericht, terwijl het politieke motief van andere demonstranten naar de achtergrond verdween. Zo krijgt een hele bijeenkomst haar betekenis van degenen die het hardst de fout ingingen.
Volgens de politie zijn 24 mensen aangehouden en werden agenten met vuurwerk en voorwerpen belaagd. Ook meldde de politie antisemitische leuzen en gebaren. Wie geweld pleegde, hoort daarvoor vervolgd te worden. Ik weiger alleen de stap waarbij iedere aanwezige dezelfde politieke overtuiging of dezelfde daden krijgt toegeschreven.
Een kop is al een oordeel
De NOS noemde de betoging extreemrechts. Die typering van een organisatie kan gerechtvaardigd zijn. Zij zegt nog niets over de overtuiging van iedere persoon die op het terrein stond. Dat onderscheid verdwijnt gemakkelijk wanneer de lezer alleen een kop, een Hitlergroet en brandende beelden ziet.
De persoon achter het gebaar bleef veel minder zichtbaar dan het gebaar zelf. Wat is zijn band met de organisatie? Welke verdenking ligt er tegen hem? Een redactie die zo’n symbool herhaaldelijk toont, moet ook blijven uitzoeken wie het maakte. Anders mogen toevallige omstanders zijn rekening betalen.
Voor de theorie dat agenten in burger de Hitlergroet of rellen organiseerden, is geen controleerbaar bewijs. Zulke speculatie helpt de kritiek op de berichtgeving geen centimeter verder. De vastgestelde selectie van beelden en taal is voldoende om de journalistieke vraag te stellen.
De politieke vraag raakte buiten beeld
In ons eerdere stuk over XR en het Malieveld viel al op hoe anders twee demonstraties werden beschreven. Bij XR kwam het onderwerp van de actie voorop; op het Malieveld overheerste het politieke etiket. Het geweld in Den Haag maakt de twee situaties niet gelijk. Het rechtvaardigt evenmin dat kritiek op migratiebeleid als onderwerp uit de reportage verdwijnt.
De zorgen over woningnood en veiligheid verdwenen niet doordat iemand zijn arm strekte. Juist bestuurders profiteren wanneer die zorgen na een rel geen serieuze vraag meer krijgen. Daarmee levert een extremistische provocatie hen een onverwacht cadeau op.
De media mogen een relschopper tonen. Ik verwacht dat ze daarna teruggaan naar de mensen die kwamen demonstreren zonder de politie aan te vallen. Wat wilden die van hun regering horen? Wie die vraag overslaat, maakt nieuws van de rel en laat de politiek ontsnappen.
Door: Martijn van der Zwaan.
Lees ook: kritische vragen over de A59 bij Heesch · Kamervragen over Pim Fortuyn en de NPO.
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeitencom
Bluesky: nieuwsfeiten.bsky.social.
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
