20 september 2026
Lees ook: Franse burgeroorlog, een politieke fictie over Parijs. · het debat over klimaatopwarming · Greta Thunberg en klimaatactivisme
Lees ook: Frankrijk staat in brand, maar bij NOS heet het ‘onrust rond scholierenprotesten’.
Mediaframing demonstraties: XR krijgt een doel, het Malieveld een etiket
Op 19 september blokkeerden actievoerders van Extinction Rebellion de A12 bij Zevenaar. De NOS noemde hen klimaatactivisten. Later liep een betoging op het Malieveld uit op geweld tegen de politie. Daar was de omschrijving ‘extreemrechtse betoging’. Een snelwegblokkade en een gewelddadige rel zijn verschillende gebeurtenissen. Maar ook de woorden waarmee een redactie begint, maken verschil.
Bij XR vertelt de kop waarvoor de actievoerders zeggen te strijden. Bij het Malieveld krijgt de lezer meteen de politieke kwalificatie van de bijeenkomst. Ik vind dat een scheve journalistieke reflex. De NOS hoeft XR niet plotseling extreemlinks te noemen; zij moet wel beseffen hoe sterk haar gekozen etiket de blik op afzonderlijke demonstranten bepaalt.
De politie zag meer dan een meningsverschil
De politie meldde geweld, vernielingen, vuurwerk en antisemitische uitingen op het Malieveld. Daarover bestaat geen reden tot omzichtig taalgebruik. De daders moeten worden gevonden en vervolgd. Maar iemand die tegen migratiebeleid demonstreert, wordt niet verantwoordelijk voor ieder misdrijf op hetzelfde terrein.
XR had eerder die maand opnieuw een snelweg geblokkeerd. Bij die actie werden 38 mensen aangehouden; een groot deel was volgens de politie al eerder bij blokkades betrokken. Hun politieke ideaal bleef in veel koppen het eerste woord. Bij een rechtse betoging kan de politieke kwalificatie nog vóór het gedrag van de individuele bezoeker komen. Precies die redactionele gewoonte bekritiseer ik.
De fotograaf viel in het water
De Spaanse fotograaf Nacho Calonge legde het politieoptreden vast toen een agent hem wegduwde. Hij viel met zijn camera in het water. De NOS berichtte over zijn verklaring en de reactie van de politie. Calonge was journalist, geen relschopper. Zijn werk mocht niet verdwijnen in de algemene beelden van een chaotische demonstratie.
Of de agent op dat moment een concrete reden had om hem weg te duwen, moet worden vastgesteld. De val laat al zien waarom individuele handelingen ertoe doen. Het publiek moet weten wie geweld gebruikte, wie verslag deed en welke besluiten agenten namen. Een overzichtskop over een politieke groep geeft die antwoorden niet.
In ons eerdere stuk over politieoptreden ging het ook over vertrouwen in een gelijke behandeling. Dat vertrouwen verdwijnt wanneer media voor de ene beweging de idealen benoemen en voor de andere vooral het meest belastende beeld laten spreken.
Ik vraag geen vriendelijke kop voor gewelddadige demonstranten. Ik vraag dat een redactie een vreedzame deelnemer niet uit het verhaal schrijft zodra iemand naast hem een misdrijf pleegt.
Door: Martijn van der Zwaan.
Lees ook: kritiek op de framing tijdens het RTL-debat.
Lees ook: kritische vragen over de A59 bij Heesch · Kamervragen over Pim Fortuyn en de NPO.
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeitencom
Bluesky: nieuwsfeiten.bsky.social.
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
