14 september 2026
Ter Apel:- Een woonzorgcentrum dat ’s avonds beveiligers nodig heeft om overlastgevende asieljongeren buiten te houden. Niet ergens in een ontspoorde buitenwijk aan de andere kant van Europa, maar in Ter Apel. Woonzorgcentrum Kloosterheerd heeft die beveiliging inmiddels ingezet omdat jongeren er in de avond voor overlast zorgen. Volgens het centrum zoeken zij een plek om te slapen.
Asielminister Bart van den Brink noemt de situatie onwenselijk. Zijn oplossing voor de korte termijn is dat de beveiliging wordt ingezet zolang dat nodig is. Hij wil daarnaast snelrecht gebruiken tegen overlastgevers en hen naar de handhavings- en toezichtlocatie in Hoogeveen sturen.
Ik blijf vooral hangen bij dat eerste. Beveiliging zolang dat nodig is.
Daarmee accepteert de overheid feitelijk dat bewoners van een woonzorgcentrum bescherming aan hun eigen voordeur nodig hebben tegen mensen die onder verantwoordelijkheid van diezelfde overheid worden opgevangen. Je kunt daar bestuurlijke woorden omheen zetten tot de vergaderzaal leeg is, maar voor de bewoners verandert er weinig. Zij zitten met de beveiliger.
De beveiliger staat bij de verkeerde deur
Het is de omgekeerde wereld.
Wie in Nederland asiel aanvraagt, zich gedraagt en rustig zijn procedure afwacht, is hier niet het onderwerp. Het gaat om mensen die aantoonbaar overlast veroorzaken. Juist door dat onderscheid niet hard genoeg te maken, verpest een relatief kleine groep het uiteindelijk ook voor asielzoekers die geen problemen veroorzaken.
De overheid weet dat al jaren. De Inspectie Justitie en Veiligheid schreef dit voorjaar nog dat de opvang van bewoners die overlast veroorzaken een probleem blijft. Rond Ter Apel zijn bovendien al maatregelen genomen. Er is extra toezicht, er staan camera’s en voor bepaalde overlastgevers bestaat een vrijheidsbeperkend regime. Op papier is er dus van alles bedacht.
Toch staat er nu een beveiliger bij een woonzorgcentrum.
Dan mag iemand zich afvragen of al dat beleid misschien vooral heel indrukwekkend klinkt in Kamerbrieven.
Ik zou de zaak anders benaderen. Wie herhaaldelijk ernstige overlast veroorzaakt, hoort wat mij betreft niet vrij door Ter Apel te blijven lopen terwijl kwetsbare bewoners zich achter beveiliging moeten verschansen. Gebruik voor die groep de strengste mogelijkheden die de wet toestaat. Als die mogelijkheden onvoldoende blijken, is het aan de politiek om uit te zoeken wat binnen de grondrechten wél kan worden aangescherpt.
Dat is iets anders dan iedere asielzoeker opsluiten. Die karikatuur wordt er in Nederland nogal snel bijgehaald zodra iemand strengere handhaving bepleit. Een vreedzame asielzoeker is geen overlastgever en een overlastgever wordt niet plotseling vreedzaam omdat hij toevallig in een asielprocedure zit.
Ook de discussie over identiteit blijft wringen. Een Nederlander vanaf veertien jaar moet bij een bevoegde vordering een geldig identiteitsbewijs kunnen tonen. Wie dat niet kan, kan een boete krijgen. Een asielzoeker kan zonder paspoort asiel aanvragen, waarvoor goede redenen kunnen bestaan: iemand die vlucht kan documenten kwijt zijn of ze niet veilig hebben kunnen meenemen. Daarna volgt registratie en onderzoek naar de identiteit.
Juridisch is dat uit te leggen. Maatschappelijk ontstaat er een heel ander gevoel wanneer mensen van wie de identiteit niet met betrouwbare documenten kan worden vastgesteld vervolgens overlast veroorzaken en omwonenden ervaren dat optreden eindeloos ingewikkeld is. De burger ziet vooral dat voor hem regels tamelijk concreet zijn, terwijl de overheid bij een veel ernstiger probleem ineens een complete gereedschapskist vol mitsen en maren tevoorschijn haalt.
Dat gevoel wordt niet kleiner wanneer een minister vervolgens zegt dat een woonzorgcentrum beveiliging moet blijven inzetten zolang dat nodig is.
Voor gewone burgers zijn regels ineens heel eenvoudig
We zijn in Nederland sowieso uitstekend geworden in het reguleren van mensen die zich toch al grotendeels aan de regels houden. Wie zijn auto verkeerd neerzet, merkt vrij snel dat de overheid nog springlevend is. Tegen een boom plassen kan je volgens de plaatselijke regels eveneens geld kosten. De handhavende staat heeft dan zelden een existentiële crisis over zijn bevoegdheden.
Bij Ter Apel horen we al jaren hoe ingewikkeld alles ligt.
Ter Apel kent dit probleem niet sinds gisteren
Ondertussen zijn de problemen bepaald niet verzonnen. Het kabinet meldde in juli zelf opstootjes, intimidatie en twee steekincidenten op het voorterrein. Het Rode Kruis en VluchtelingenWerk legden hun hulpverlening daar tijdelijk stil vanwege zorgen over de veiligheid. De regering schreef toen dat een kleine, specifieke groep van veelal kansarme asielzoekers of personen zonder asielaanvraag de overlast veroorzaakte.
Dat laatste is belangrijk. Dit gaat niet over iedere bewoner van het aanmeldcentrum. Het kabinet zegt zelf dat het om een specifieke groep gaat. Dan wordt de voor de hand liggende vraag waarom die groep na al die jaren nog steeds zoveel invloed kan hebben op het dagelijks leven van mensen in Ter Apel.
Minister Van den Brink wil een lagere instroom, meer terugkeer en betere doorstroming. Daar kan ik weinig bezwaar tegen hebben. Alleen heeft iemand die vanavond in Kloosterheerd zit daar niet zoveel aan. Die ziet een particuliere beveiliger bij de deur staan omdat de overheid de situatie daarbuiten kennelijk nog niet voldoende onder controle heeft.
Draagvlak verdwijnt niet vanzelf
En precies daar gaat het mis met het draagvlak voor asielopvang en migratie. Niet omdat Nederlanders massaal wakker worden met een hekel aan vluchtelingen, maar omdat ze zien dat de overheid soms meer energie steekt in het beheersen van de gevolgen dan in het beëindigen van de overlast.
Als de instroom structureel groter is dan wat fatsoenlijk kan worden verwerkt, moet die omlaag. Mensen die geen recht op verblijf hebben, moeten sneller terug. Voor hardnekkige overlastgevers hoort een regime te gelden waarbij de bescherming van omwonenden eindelijk zwaar genoeg weegt.
Voor de bewoners van Kloosterheerd telt uiteindelijk iets veel eenvoudigers: zij willen zich in hun eigen omgeving veilig voelen. Als daarvoor iedere avond beveiligers nodig zijn, heeft de overheid niet de bewoners beschermd maar zich aangepast aan de overlast. Het probleem is daarmee niet opgelost. Het is alleen verplaatst naar de voordeur van het woonzorgcentrum.
Misschien moet Den Haag daarom eens ophouden met uitleggen waarom streng optreden zo ingewikkeld is en zich afvragen waarom de mensen die geen overlast veroorzaken inmiddels degenen zijn die achter beveiliging zitten.
Lees op Nieuwsfeiten meer over politiek en migratie en maatschappelijke gevolgen.
Bronnen voor de feitelijke passages: berichtgeving van ANP van 11 september 2026, de Inspectie Justitie en Veiligheid en het ministerie van Asiel en Migratie.