Angela de Jong was op haar best wanneer ze televisie fileerde. Ze kende het decor en prikte door ingestudeerde oprechtheid.
· Opinie
Angela de Jong verwart een scherpe conclusie met een volledig verhaal
Bij haar column over seksueel geweld overtuigt haar redenering mij aanzienlijk minder. Daar maakt de televisierecensent plaats voor iemand die wel erg gemakkelijk tachtig jaar geschiedenis samenvat.
Haar aanleiding is ernstig. Het NIOD beschrijft seksueel geweld in Nederlandse interneringskampen tussen 1944 en 1947. Vrouwen werden verkracht, vernederd en mishandeld. Verklaringen van slachtoffers en getuigen werden niet gebruikt door de parlementaire enquêtecommissie.
Dat verdient onderzoek en publieke aandacht. Nederlandse daders hebben geen recht op historische bescherming.
Maar De Jong blijft niet bij die geschiedenis. In haar column van 15 oktober haalt ze hedendaagse zedenzaken aan. Ze vraagt zich vervolgens af of er eigenlijk iets veranderd is.
Dan wordt haar selectie relevant. Wie zo’n brede conclusie trekt, nodigt uit tot een bredere blik.
Leersum en Wassenaar bestaan ook, Angela
Neem de zaak rond Najem al K., een 24-jarige Syriër die in het azc van Leersum verbleef.
Volgens RTV Utrecht kreeg hij vijf jaar gevangenisstraf voor twee verkrachtingen, stalking en dwang. De zaken speelden in asielzoekerscentra in Leersum en Wassenaar.
De berichtgeving beschrijft hoe hij via de slachtoffers en hun families een huwelijk probeerde af te dwingen.
Hier raken seksueel geweld, afhankelijkheid en opvattingen over vrouwelijke eer elkaar. Dat lijkt mij relevant voor een columnist die machtsmisbruik tegenover vrouwen wil bespreken.
Ook deze vrouwen verdienen meer dan een plaats buiten het gekozen verhaal.
Stek Oost: signalen waren er al
In het Amsterdamse woonproject Stek Oost woonden Nederlandse jongeren en statushouders samen.
Een Syrische statushouder werd veroordeeld voor de verkrachting van twee medebewoonsters. Volgens de bijgewerkte reconstructie van Zembla bleef de gevangenisstraf van drie jaar in hoger beroep staan.
Zembla beschreef bovendien hoe verschillende betrokken instanties al eerder signalen over hem hadden ontvangen.
Daar ligt een concrete journalistieke opdracht. Wie wist wat? Welke bescherming kregen bewoners? Waarom volgde niet eerder een doeltreffende ingreep?
De maatschappelijke belofte van zo’n woonproject ontslaat bestuurders nergens van. Goede bedoelingen vormen geen veiligheidsbeleid.
Van een scherpe columnist verwacht ik dat zij juist daar doorvraagt.
Een medewerkster die mensen wilde helpen
Op 16 juli 2024 veroordeelde de rechtbank Noord-Nederland een bewoner van opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers.
Hij had een medewerkster verkracht en opgesloten. De straf bedroeg vijf jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging.
De rechtbank beschreef hoe zij daar werkte om mensen in moeilijke omstandigheden te helpen. Juist die werkplek werd voor haar de plaats van ernstig geweld.
Haar betrokkenheid verdient respect. Over de veiligheid van medewerkers mag vervolgens een hard gesprek worden gevoerd.
Wie draagt verantwoordelijkheid wanneer hulpverleners onvoldoende beschermd worden? Welke risico’s zijn aanvaardbaar? Waar liggen de grenzen van opvang?
Dat zijn politieke vragen. Een column over het heden mag ze best stellen.
Rotterdam hoeft niet op een historische vergelijking te wachten
In september kreeg een 22-jarige asielzoeker vier jaar gevangenisstraf voor geweld en zedenfeiten in Rotterdam.
De bewezen feiten omvatten onder meer poging tot verkrachting, aanranding en poging tot zware mishandeling. Een negentienjarige studente behoorde tot de slachtoffers.
Volgens RTV Dordrecht en mediapartner Rijnmond verbleef de man op de asielboot in Hendrik-Ido-Ambacht.
Een verkrachtingspoging is geen voltooide verkrachting. Die precisie hoort erbij. Evenzeer hoort erbij dat de asielachtergrond hier aantoonbaar onderdeel van de zaak is.
Waarom zou dat gegeven buiten een maatschappelijke discussie moeten blijven?
Een vertrekbesluit beschermt niemand zolang het papier blijft
Nog concreter wordt bestuurlijke verantwoordelijkheid in een zaak uit maart.
De rechtbank Midden-Nederland beschreef een Somalische man wiens verblijfsvergunning in 2019 was ingetrokken wegens zijn strafblad. Daarna volgde een celstraf voor ontucht en poging tot verkrachting van een minderjarig meisje.
Sinds 2023 gold een inreisverbod van tien jaar. Toch verbleef hij nog in Nederland.
Dit jaar werd hij opnieuw veroordeeld, voor mishandeling en het negeren van dat verbod. De rechtbank benoemde ook het terugkeerprobleem: Somalië werkte niet mee aan gedwongen terugkeer.
Daarmee wordt uitvoering lastig. De verantwoordelijkheid verdwijnt daardoor niet.
Mijn standpunt is helder. Ernstige zedencriminaliteit moet consequenties hebben voor verblijf, binnen de geldende rechtsregels. Waar vertrek mogelijk is, moet de overheid het uitvoeren.
Burgers hebben niets aan bestuurlijke daadkracht die uitsluitend in besluiten bestaat. Eerder schreven we over Ter Apel, waar kwetsbare bewoners beveiliging nodig hebben. Ook daar hoort bescherming van burgers centraal te staan.
Een columnist hoeft niet iedere zaak te noemen
Natuurlijk past niet ieder strafdossier in één column. Het ontbreken van een voorbeeld bewijst evenmin dat een columnist bewust iets verzwijgt.
De Jong schrijft ook niet dat uitsluitend witte mannen seksueel geweld plegen. Haar dat verwijten zou een aanval op een verzonnen standpunt zijn.
Mijn kritiek betreft haar brede conclusie en beperkte uitwerking.
Nederlandse daders uit 1945 maken vragen over het huidige asielbeleid niet minder noodzakelijk. Veroordeelde asielzoekers maken die historische misdrijven evenmin minder ernstig.
Een volwassen discussie moet beide aankunnen. Dat geldt ook voor de bescherming van minderjarigen in Ceuta, waar slachtoffers zelf migrant kunnen zijn.
Juist daarom vind ik haar slot zo onbevredigend. De suggestie dat niets veranderd is, klinkt zwaar. Vervolgens blijft onduidelijk wat de overheid vandaag concreet anders moet doen.
Waarom ontbreken veroordeelde asielzoekers in dit verhaal?
Bij showbizz vond ik Angela de Jong goed. Ze schreef over een wereld die ze kende. In deze column vind ik haar oordeel groter dan haar onderbouwing.
Ze noemt Nederlandse daders en Amerikaanse studenten, maar laat de genoemde zaken rond asielzoekers en statushouders buiten beeld. Waarom ontbreken Leersum en Wassenaar? Waar blijven de slachtoffers van Stek Oost en de verkrachte opvangmedewerkster in Groningen?
De Jong schrijft nergens dat alleen witte mannen verkrachten. De huidskleur van alle genoemde daders blijkt evenmin uit haar column. Mijn verwijt gaat over haar selectie: juist concrete zaken met een asielachtergrond blijven onbesproken wanneer zij het heden erbij haalt.
Dat wekt bij mij de indruk van een politiek comfortabele keuze. Kritiek op Nederlandse mannen roept andere beleidsvragen op dan kritiek op falende asielopvang. Bij die laatste onderwerpen komen ook toelating, toezicht en vertrekbeleid onder druk te staan.
Of haar selectie samenhangt met de politieke omgeving waarin zij schrijft, kan ik niet vaststellen. Wel vind ik dat haar column past bij een links debat waarin kritiek op het asielbeleid te gemakkelijk als verdacht wordt behandeld.
Mijn bezwaar is concreet: wie vanuit historische misdrijven een oordeel over het heden geeft, moet ook deze actuele zaken durven bespreken. Zeker wanneer instanties al signalen hadden ontvangen.
Angela, vraag waarom de waarschuwingen bij Stek Oost niet eerder tot bescherming leidden. Schrijf over de veroordeelde zedendelinquent die ondanks een inreisverbod in Nederland bleef. Daar liggen controleerbare feiten en verantwoordelijke instanties.
Dat zou pas tegen de haren instrijken: doorvragen wanneer de antwoorden het eigen gelijk ongemakkelijk maken.
Bij Marco Borsato ontbreekt het Angela zelden aan belangstelling. Diezelfde ijver gun ik haar bij deze dossiers. Als muzikale afsluiting lijkt me daarom toepasselijk: Marco Borsato — Ik leef niet meer voor jou.
Geschreven door Martijn van der Zwaan.
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeitencom
Bluesky: nieuwsfeiten.bsky.social.
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
