Marokko veilig land:- De omgekeerde wereld in Ceuta wordt steeds moeilijker te verbergen. Europa worstelt met een massale migratiestroom vanuit Marokko, terwijl dat land door de Europese Unie als veilig land van herkomst wordt aangemerkt.
Toch belanden duizenden mensen vanuit Marokko op Spaans grondgebied.
Daarmee ontstaat een ongemakkelijke vraag.
Als Marokko veilig genoeg is om officieel op de Europese lijst van veilige landen van herkomst te staan, waarom wordt Europa dan geconfronteerd met zulke grote aantallen migranten uit datzelfde land?
Die vraag is niet racistisch.
Het is een vraag over migratiebeleid, grenscontrole en de geloofwaardigheid van het Europese asielsysteem.
Ceuta laat zien wat er gebeurt wanneer een overheid de controle over haar buitengrens verliest en daarna vooral bezig is met het managen van de gevolgen.
Marokko is veilig, maar Europa blijft mensen opvangen
De Europese Unie heeft Marokko inmiddels opgenomen in de lijst van veilige landen van herkomst. Dat betekent niet dat iedere individuele Marokkaan automatisch geen bescherming kan krijgen.
Individuele omstandigheden blijven juridisch relevant.
Toch is de politieke werkelijkheid opvallend.
Wie vanuit een veilig land naar Europa komt, kan niet zonder meer worden gelijkgesteld aan iemand die voor oorlog of vervolging vlucht.
Dat onderscheid is essentieel.
Een vluchteling heeft bescherming nodig.
Een migrant kan andere motieven hebben.
Wie beide groepen structureel door elkaar haalt, maakt het Europese asielsysteem steeds moeilijker uitlegbaar aan de eigen bevolking.
Precies daar zit het probleem.
De Europese burger ziet mensen vanuit een relatief veilig land richting Europa vertrekken. Vervolgens worden zij in het publieke debat vaak vooral als vluchtelingen aangeduid.
Dat maakt het woord vluchteling steeds minder betekenisvol.
Ceuta is geen theoretisch Europees probleem
Ceuta ligt letterlijk aan de buitengrens van Europa.
De Spaanse enclave werd eind juli geconfronteerd met een massale grensoverschrijding. Volgens Spaanse autoriteiten kwamen meer dan 70.000 mensen in korte tijd binnen. Een groot deel keerde terug naar Marokko, maar duizenden bleven achter.
Dat is geen normale migratiebeweging.
Een stad met ongeveer 85.000 inwoners kan niet onbeperkt mensen opnemen zonder dat dit gevolgen heeft voor huisvesting, openbare orde en voorzieningen.
De werkelijkheid laat zich uiteindelijk niet wegschrijven in een beleidsdocument.
Dat blijkt ook uit de eerdere ontwikkelingen die wij beschreven in ons artikel over Ceuta en illegale migratie.
Daarin kwamen onder meer de meldingen van seksuele agressie en de enorme omvang van de grensoverschrijding aan bod.
De discussie gaat daarmee allang niet meer alleen over migratie.
Het gaat over veiligheid.
De bevolking van Ceuta heeft genoeg van het wegkijken
Marokko veilig land:- Inwoners van Ceuta hebben inmiddels hun onvrede nadrukkelijk laten blijken.
Eind augustus kwamen demonstranten in actie tegen de aanwezigheid van migrantenkampen. Tijdens de protesten werden geïmproviseerde verblijven vernield en delen van een kamp in brand gestoken.
Dat laatste valt niet goed te praten.
Brandstichting is geen democratisch protestmiddel.
Ook eigenrichting hoort niet thuis in een rechtsstaat.
Maar daarmee is de zaak niet afgedaan.
De woede van inwoners komt ergens vandaan.
Wanneer burgers jarenlang het gevoel krijgen dat hun zorgen worden genegeerd, ontstaat uiteindelijk een gevaarlijke combinatie van frustratie en wantrouwen.
Dat is precies wat een overheid moet voorkomen.
Niet door demonstranten simpelweg als probleem te bestempelen, maar door de oorzaak van de onvrede serieus te onderzoeken.
Burgers vragen geen ideologisch debat
Wie wil dat zijn straat veilig blijft, vraagt niet om een seminar over migratietheorie.
Ouders willen simpelweg weten of hun kinderen veilig over straat kunnen.
Voor ondernemers telt vooral dat zij hun winkel normaal kunnen openen, zonder voortdurend rekening te houden met overlast.
Dat zijn geen extreme eisen.
Het zijn normale verwachtingen binnen een rechtsstaat.
Toch worden kritische burgers bij migratiekwesties opvallend snel in politieke hokjes geplaatst.
Wie kritiek heeft op massale immigratie, wordt al snel weggezet als tegenstander van vluchtelingen.
Een pleidooi voor strengere grenscontrole levert vervolgens het etiket ‘hardliner’ op.
Vraagt iemand waarom mensen vanuit een veilig land naar Europa komen, dan volgt soms een discussie over beschuldigingen die helemaal niet zijn geuit.
Dat is intellectuele luiheid.
Het debat wordt daarmee niet beter.
Het wordt alleen moeilijker.
Europa kan niet iedereen die binnenkomt als vluchteling blijven behandelen
Het Europese migratiebeleid heeft behoefte aan duidelijkheid.
Die duidelijkheid begint bij taal.
Een asielzoeker vraagt bescherming en moet daarvoor een procedure doorlopen.
Pas wanneer aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan, kan iemand als vluchteling worden erkend.
Migranten kunnen om heel andere redenen naar Europa komen, zoals werk, inkomen, familie of studie.
Dat zijn verschillende categorieën.
Toch worden deze begrippen in het maatschappelijke debat regelmatig door elkaar gebruikt.
Daarmee ontstaat een beeld waarin iedere binnenkomst automatisch een humanitair karakter krijgt.
Dat beeld klopt niet.
Ook het Nederlandse asielbeleid laat zien hoe ingewikkeld de keten inmiddels is geworden.
Instroom leidt tot opvang.
Opvang leidt tot kosten.
Procedures leiden tot jarenlange onzekerheid.
Afwijzingen leiden vervolgens niet altijd tot vertrek.
Daarna ontstaat opnieuw druk op gemeenten en opvanglocaties.
Het systeem blijft draaien.
De rekening eveneens.
Ter Apel laat dezelfde bestuurlijke zwakte zien
Marokko veilig land:- Ceuta staat niet op zichzelf.
Ook Nederland kent plaatsen waar de gevolgen van het migratiebeleid dagelijks zichtbaar zijn.
Ter Apel is daarvan het bekendste voorbeeld.
Daar hebben inwoners en ondernemers jarenlang gewezen op overlast en veiligheidsproblemen. Hulporganisaties trokken zich onlangs zelfs tijdelijk terug vanwege veiligheidszorgen.
In Ter Apel als waarschuwing beschreven we eerder hoe veiligheid steeds verder onder druk kwam te staan.
Ook de overlast rond Ter Apel laat zien hoe groot het verschil kan worden tussen bestuurlijke taal en de dagelijkse werkelijkheid.
Daarbij moet één onderscheid overeind blijven.
Niet iedere asielzoeker veroorzaakt problemen.
Een kleine groep kan echter wel enorme gevolgen hebben voor een hele omgeving.
Juist die groep moet worden aangepakt.
De overheid hoort niet te wachten tot burgers zelf ingrijpen
Een rechtsstaat heeft politie, justitie en rechters.
Daarom mogen burgers niet zelf bepalen wie er moet vertrekken.
Het in brand steken van een tentenkamp is geen oplossing.
Hetzelfde geldt voor geweld tegen migranten.
De verantwoordelijkheid ligt bij de overheid.
Zonder verblijfsrecht hoort terugkeer het logische gevolg te zijn.
Strafbare feiten vragen om vervolging, ongeacht iemands afkomst of verblijfsstatus.
Daar staat tegenover dat echte bescherming beschikbaar moet zijn voor iedereen die daar volgens de wet recht op heeft.
Dat klinkt eenvoudig.
In de praktijk blijkt Europa daar opvallend slecht in.
Een overheid die onvoldoende handhaaft, creëert namelijk een vacuüm.
Burgers vullen zo’n vacuüm uiteindelijk zelf in.
Dat is precies het scenario dat een rechtsstaat moet voorkomen.
De grens tussen bescherming en onbeperkte toegang
Humanitaire bescherming betekent niet dat Europese grenzen irrelevant zijn.
Een land mag bepalen wie zijn grondgebied binnenkomt.
Een Europese buitengrens heeft alleen betekenis wanneer die grens daadwerkelijk wordt bewaakt.
Daarbij hoort controle op identiteit, toelatingsrecht en bescherming.
Ook terugkeer maakt onderdeel uit van een geloofwaardig systeem.
Zonder effectieve terugkeer blijft een afwijzing uiteindelijk slechts een administratieve mededeling.
Dat ondermijnt het hele stelsel.
De vraag wordt dan simpel.
Waarom zou iemand zich nog aan de regels houden wanneer een afwijzing nauwelijks gevolgen heeft?
De Europese bevolking betaalt uiteindelijk de prijs
De gevolgen van falend migratiebeleid blijven niet beperkt tot statistieken.
Gemeenten moeten opvang organiseren.
Politiecapaciteit wordt ingezet.
Rechtbanken behandelen zaken.
Hulporganisaties worden belast.
Woningen worden schaars.
Lokale voorzieningen krijgen extra druk.
Dat betekent niet dat iedere migrant daarvoor persoonlijk verantwoordelijk is.
Het betekent wel dat beleid gevolgen heeft.
Wie die gevolgen niet wil bespreken, voert geen serieus debat.
In ons eerdere artikel over asielbeleid schreven we al dat de overheid jarenlang noodmaatregelen heeft gebruikt terwijl structurele oplossingen uitbleven.
Dat patroon is inmiddels herkenbaar.
Eerst ontstaat een probleem.
Daarna komt tijdelijke opvang.
Vervolgens groeit de kritiek.
Daarna volgt een nieuwe regeling.
Uiteindelijk blijft de kern hetzelfde.
De instroom blijft druk veroorzaken en terugkeer blijft moeilijk.
Ceuta laat zien waar het misgaat
De gebeurtenissen in Ceuta zijn daarom geen geïsoleerd incident.
Ze laten zien wat er gebeurt wanneer migratie, grensbewaking en openbare orde elkaar raken.
Een massale grensoverschrijding verandert vervolgens de verhouding binnen een kleine stad.
Bewoners voelen de gevolgen.
Politie krijgt extra werk.
Migranten worden geconfronteerd met onzekerheid.
Hulporganisaties proberen de situatie beheersbaar te houden.
Bestuurders zoeken ondertussen naar woorden.
Dat is precies de verkeerde volgorde.
Een overheid hoort vooraf grenzen te stellen.
Niet achteraf de schade te beperken.
Marokko kan niet tegelijk veilig én vertrekland voor duizenden vluchtelingen zijn
Hier ligt de kern van het debat.
Wanneer Europa Marokko als veilig land van herkomst beschouwt, moet dat consequenties hebben voor het beleid.
Niet iedere Marokkaanse asielaanvraag is daarmee kansloos.
Individuele bescherming blijft mogelijk.
Maar een massale instroom vanuit een veilig land kan niet eindeloos als vluchtelingencrisis worden gepresenteerd zonder verdere uitleg.
Dat is voor burgers niet meer geloofwaardig.
Het is ook niet eerlijk tegenover mensen die daadwerkelijk uit oorlog of vervolging vluchten.
Een systeem dat iedereen dezelfde bescherming lijkt te bieden, verliest uiteindelijk draagvlak.
De omgekeerde wereld moet worden beëindigd
Ceuta toont de consequenties van een beleid waarin grenzen vooral op papier bestaan.
Tienduizenden mensen steken een grens over.
Duizenden blijven achter.
De lokale bevolking protesteert.
Kampen worden vernield.
Er ontstaat brand.
De politie moet ingrijpen.
Daarna volgt opnieuw discussie over de vraag hoe de situatie beheersbaar moet worden gemaakt.
Dat is de omgekeerde wereld.
De eerste verantwoordelijkheid van een staat is niet het achteraf opruimen van de gevolgen.
Die ligt bij het vooraf bewaken van zijn grondgebied.
Daarna komt de individuele beoordeling.
Vervolgens hoort een beslissing te worden uitgevoerd.
Nieuwsfeiten geeft opiniestukken met een scherpe blik, kritische vragen en een duidelijke mening.
Mensen die volgens de wet bescherming nodig hebben, moeten die bescherming krijgen.
Een afgewezen verblijfsaanvraag hoort uiteindelijk tot terugkeer te leiden.
Bij strafbare feiten moet justitie optreden, ongeacht afkomst of verblijfsstatus.
Zo moeilijk hoeft het niet te zijn.
Europa heeft regels genoeg.
Wat ontbreekt, is vooral de politieke bereidheid om ze consequent toe te passen.
Ceuta is daarmee een waarschuwing voor heel Europa.
Niet omdat iedere migrant een bedreiging vormt.
Wel omdat een samenleving grenzen nodig heeft.
Gebrekkige controle creëert ruimte voor chaos.
Wanneer handhaving tekortschiet, verliest de overheid haar gezag.
Ook een afwijzing heeft weinig betekenis wanneer effectief terugkeerbeleid ontbreekt.
En zonder vertrouwen in de overheid gaan burgers uiteindelijk zelf het probleem proberen op te lossen.
Dat laatste mag nooit de bedoeling worden.
De Spaanse bevolking hoeft zich niet te schamen omdat zij veiligheid verlangt.
De Nederlandse bevolking evenmin.
Een humane samenleving kan uitstekend grenzen stellen.
Sterker nog, duidelijke grenzen beschermen juist het draagvlak voor echte vluchtelingenopvang.
Marokko is veilig volgens de Europese regels.
Dan mag Europa eindelijk ook handelen alsof het dat serieus meent.