Ter Apel overlast:- Er zijn uitspraken die je twee keer moet lezen om zeker te weten dat ze echt zijn gedaan.
“De jongens trekken meestal hun broek naar beneden. Dat is niks intiems, maar een uiting van minachting.”
Die woorden kwamen niet van een anonieme internettrol, maar van burgemeester Jaap Velema van Westerwolde in een interview met NRC op 11 juli 2026. Op hetzelfde moment kampt Ter Apel met aanhoudende overlast en besloten het Rode Kruis en VluchtelingenWerk hun hulpverlening op het voorterrein van het aanmeldcentrum te beëindigen omdat de situatie voor medewerkers te onveilig was geworden.
Dat maakt de uitspraak opmerkelijk.
Niet omdat Velema ontkent dat er problemen zijn. Integendeel. Hij erkent al langer dat een relatief kleine groep overlast veroorzaakt. Opvallend is vooral de manier waarop hij het gedrag probeert te duiden. Wie zijn broek laat zakken tegenover anderen, doet dat volgens de burgemeester niet uit seksuele bedoelingen, maar uit minachting.
Blijkbaar maakt dat verschil.
De semantische reddingsboei
Er schuilt een bijzondere vorm van bestuurlijke creativiteit in het opdelen van exhibitionistisch gedrag in twee categorieën: het soort dat seksueel intimiderend zou zijn en het soort dat “slechts” een uiting van minachting is.
Dat onderscheid houdt buiten het gemeentehuis echter weinig stand.
Artikel 239 van het Wetboek van Strafrecht, schennis van de eerbaarheid, vraagt immers niet eerst naar de psychologische motivatie van degene die zijn broek laat zakken. Het gedrag zelf staat centraal.
En misschien is de eenvoudigste test wel deze.
Stel dat een moeder haar zevenjarige dochter moet uitleggen wat er zojuist op straat gebeurde.
“Kijk maar niet, schat, als hij z’n lul uit z’n broek haalt. Hij doet dat niet omdat hij je seksueel wil intimideren. Hij wil alleen laten zien dat hij je minacht.”
Vrijwel niemand zal zo’n uitleg geruststellend vinden.
Een kind ervaart geen bestuurlijke nuance. Een ouder evenmin. Voor degene die ermee wordt geconfronteerd blijft het grensoverschrijdend gedrag, ongeacht welke intentie een bestuurder er achteraf aan toeschrijft.
De context maakt het niet beter
Ter Apel overlast:- De uitspraak staat bovendien niet op zichzelf.
Velema heeft eerder aangegeven dat volgens hem ongeveer vijf tot tien procent van de asielzoekers verantwoordelijk is voor het grootste deel van de overlast rond Ter Apel. Daarmee erkent hij feitelijk dat het probleem zich concentreert binnen een relatief beperkte groep.
Juist daarom is de gekozen woordkeuze zo opvallend.
Wanneer bekend is welke groep structureel overlast veroorzaakt, verwachten inwoners vooral maatregelen. Niet een discussie over de vraag of het ontbloten van het lichaam voortkomt uit seksuele motieven of uit minachting.
Ondertussen is de situatie rond het aanmeldcentrum verder verslechterd. Hulporganisaties trokken zich terug omdat medewerkers zich niet langer veilig voelden. Daarmee is de discussie allang groter geworden dan alleen woorden.
Minachting verandert de ervaring niet
Misschien wilde de burgemeester slechts duidelijk maken dat het gedrag niet seksueel is bedoeld. Dat is een verdedigbare uitleg van zijn woorden.
Maar juist daar wringt het.
Voor de inwoner die ermee wordt geconfronteerd, voor de vrijwilliger die zich onveilig voelt en voor ouders die hun kinderen buiten laten spelen, verandert die uitleg niets aan de ervaring.
Intimidatie voelt niet minder intimiderend omdat een bestuurder achteraf zegt dat de bedoeling anders was.
Sterker nog, de nadruk op de vermeende intentie leidt af van waar het werkelijk over zou moeten gaan: waarom dit gedrag überhaupt wordt getolereerd en hoe het wordt gestopt.
Bestuurlijke taal versus de werkelijkheid
Bestuurders zoeken vaak naar woorden die moeten nuanceren. Dat hoort bij hun functie.
Maar er bestaat een grens tussen nuanceren en het risico lopen dat een probleem kleiner klinkt dan mensen het dagelijks ervaren.
Ter Apel heeft geen behoefte aan nieuwe definities van grensoverschrijdend gedrag. Bewoners willen een veilige leefomgeving. Vrijwilligers willen hun werk kunnen doen zonder angst. Ouders willen hun kinderen buiten kunnen laten spelen zonder zich af te vragen wat ze onderweg tegenkomen.
Woorden veranderen de werkelijkheid niet.
En misschien is dat wel de belangrijkste les van deze discussie.
Je kunt gedrag “minachting” noemen. Je kunt benadrukken dat het geen seksuele bedoeling heeft. Je kunt er iedere mogelijke bestuurlijke nuance aan geven.
Maar voor degene die tegenover iemand staat die demonstratief zijn broek laat zakken, blijft het precies wat het is: intimiderend en grensoverschrijdend gedrag.
Dooor Martijn van der Zwaan.
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.