Kankercellen weer normaal maken in plaats van ze uitsluitend te vernietigen: Zuid-Koreaanse onderzoekers hebben laten zien dat darmkankercellen in laboratoriummodellen opnieuw eigenschappen van gezond darmweefsel kunnen vertonen. Hun onderzoek, gepubliceerd in januari 2025, is geen genezing van kanker. Het laat wel zien dat het gedrag van kwaadaardige cellen mogelijk gerichter kan worden veranderd dan lang werd gedacht.
Kankercellen weer normaal maken met een moleculaire schakelaar
Het team onder leiding van Kwang-Hyun Cho van KAIST onderzocht de overgang tussen normaal en kwaadaardig darmweefsel. Gezonde cellen gebruiken ingewikkelde netwerken van genen om groei en specialisatie te regelen. Bij kanker raken die processen ontregeld. De onderzoekers wilden weten of zij kwetsbare punten in die netwerken konden vinden om cellen terug te sturen naar een minder kwaadaardige toestand.
Daarvoor ontwikkelden ze het computermodel REVERT. Het combineert gegevens over de activiteit van afzonderlijke genen met bestaande kennis over hun onderlinge wisselwerking. Vervolgens berekent het welke regelmechanismen een omslag in celgedrag kunnen veroorzaken. Een van de onderzochte aangrijpingspunten was het eiwit USP7.
Menselijke mini-darmen als testmodel
De wetenschappers gebruikten organoïden: kleine, driedimensionale weefselmodellen die waren gekweekt uit darmkankerweefsel van patiënten en bijbehorend normaal weefsel. Met single-cell RNA-sequencing maten ze welke genen in afzonderlijke cellen actief waren. Na behandeling met remmers van de geïdentificeerde moleculaire doelwitten groeiden de kankercellen minder snel.
Daarnaast nam de activiteit van genen die samenhangen met kankerontwikkeling af. Genen die horen bij normale darmfuncties werden juist actiever. De cellen kregen dus kenmerken terug die bij gezond darmweefsel passen. Dat is meer dan alleen een tijdelijke groeivertraging, maar nog geen bewijs dat de oorspronkelijke kankercellen volledig gezond werden.
De bevindingen staan in de oorspronkelijke publicatie in Advanced Science en zijn terug te vinden via PubMed.
Een andere route dan kankercellen doden
De benadering heet cancer reversion: het proberen terug te brengen van kwaadaardige cellen naar een meer normale biologische toestand. Bestaande kankerbehandelingen richten zich onder meer op het verwijderen, doden of afremmen van tumorcellen. Het nieuwe onderzoek verkent of ook de ontregelde aansturing van cellen kan worden veranderd.
De waarde van REVERT ligt vooral in de systematische zoektocht. In plaats van uitsluitend stoffen uit te proberen, kunnen onderzoekers op basis van een genetisch netwerk voorspellen welke schakelaars kansrijke doelwitten zijn. Experimenten met organoïden ondersteunden een deel van die voorspellingen. Of dezelfde methode bruikbaar is bij andere tumoren, moet nog afzonderlijk worden onderzocht.
Ook op Nieuwsfeiten volgen we onderzoek dat bestaande medische inzichten uitdaagt. Eerder schreven we over een onderzochte moleculaire schakelaar bij Alzheimer en over onderzoek naar het herstellen van menselijke ledematen. Beide onderwerpen laten zien hoeveel afstand er vaak nog zit tussen een laboratoriumresultaat en een behandeling voor patiënten.
Waarom dit nog geen behandeling is
Een kankercel kan eigenschappen van een gezonde cel vertonen terwijl kankergerelateerde mutaties aanwezig blijven. Het is daarom niet bewezen dat de behandelde cellen blijvend onschadelijk zijn. Evenmin is bekend of de aanpak veilig is in een menselijk lichaam, waar dezelfde moleculaire schakelaars ook andere functies vervullen.
Er zijn bovendien geen klinische resultaten waaruit blijkt dat patiënten door deze methode langer leven of genezen. Het onderzoek is een belangrijke stap in het begrijpen van celgedrag, niet de aankondiging van een beschikbaar geneesmiddel. Dat onderscheid is essentieel, juist bij een ziekte die patiënten en families weinig ruimte laat voor loze beloften.
Dezelfde voorzichtigheid is nodig bij ander gezondheidsonderzoek. Zo bespraken we eerder onderzoek naar saffraan en depressieve klachten, kaneel en bloedsuiker en een experimenteel middel tegen haaruitval. Veelbelovende effecten vragen steeds om onafhankelijk vervolgonderzoek.
Wat deze ontdekking werkelijk betekent
Het bijzondere is dat de onderzoekers een manier hebben gevonden om de biologische toestand van darmkankercellen gericht te beïnvloeden. Het idee dat kwaadaardig gedrag mogelijk deels omkeerbaar is, opent een andere onderzoekslijn naast de bestaande behandelingen. Of dat ooit tot een veilige therapie leidt, blijft voorlopig onbeantwoord.
Voor patiënten verandert er vandaag niets aan de gebruikelijke behandeladviezen. Voor onderzoekers verandert er mogelijk wel iets aan de vraag die zij stellen: niet alleen hoe een kankercel kan worden vernietigd, maar ook hoe de ontregelde cel weer anders kan gaan functioneren.
Door Lieke Postma
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
