Door Marlies | Nieuwsfeiten.com | 3 november 2026
NPO-documentaire Femke Halsema. Hilversum heeft weer een progressief kopstuk gevonden dat dringend vereeuwigd moet worden. Ditmaal krijgt Femke Halsema haar eigen televisieportret. De camera draait, publieke fondsen betalen mee en de NPO verzekert Nederland dat alles journalistiek onafhankelijk gebeurt. Die laatste mededeling klinkt inmiddels als een tweedehands verkooppraatje van een autohandelaar met een teruggedraaide kilometerteller.
De publieke omroep heeft een merkwaardige fascinatie voor de eigen politieke leefwereld. Bestuurders uit progressieve kringen krijgen een uitgebreid portret, compleet met persoonlijke overwegingen en bestuurlijke worstelingen. Ondertussen wordt van de belastingbetaler verwacht dat hij dit allemaal beschouwt als een onmisbare bijdrage aan de democratie.
Halsema krijgt de camera
Regisseur Mijke de Jong volgde Halsema gedurende 2025. De documentaire De burgemeester: Halsema en de hoofdstad gaat op 13 november in première tijdens IDFA. Zelfs besloten overleggen werden gefilmd. Volgens producent Witfilm werd de ontwikkeling ondersteund via publieke fondsen, waaronder het NPO Fonds, CoBO en het Nederlands Filmfonds. Het exacte publieke bedrag is daarmee niet vastgesteld.
Documentairemaker Leonard Ornstein vertelde volgens berichtgeving over zijn uitspraken tegenover De Telegraaf dat de NPO zijn documentaire over oud-premier Mark Rutte niet wilde uitzenden. De film kwam bij Videoland terecht. Hilversum heeft altijd een verklaring. Alleen wordt die zelden overtuigender wanneer men haar herhaalt.
De Telegraaf en het netwerk rond Halsema
Volgens aangehaalde berichtgeving van De Telegraaf bestaan er banden tussen regisseur Mijke de Jong en het netwerk rond Femke Halsema. PVV-Kamerlid Martin Bosma greep die berichtgeving aan voor stevige kritiek op de NPO. De exacte aard van de banden is in deze publicatie niet onafhankelijk vastgesteld. Dat neemt de behoefte aan transparantie over redactionele afspraken niet weg.
Een regisseur die uitzonderlijke toegang krijgt tot een burgemeester, werkt niet onder gewone omstandigheden. De hoofdpersoon opent deuren die voor andere journalisten gesloten blijven. Juist dan moet de redactionele afstand boven iedere twijfel verheven zijn. De NPO kan de afspraken met Halsema openbaar maken. Dan wordt duidelijk wie mocht meekijken en wie uiteindelijk de montage bepaalde.
Sigrid Kaag: D66 mocht aan de montage morrelen
Op 3 januari 2021 zond de VPRO Sigrid Kaag: Van Beiroet tot Binnenhof uit, kort voor de verkiezingen. Uit onderzoek van de NOS bleek dat D66 en het ministerie van Buitenlandse Zaken zich uitvoerig met de productie hadden bemoeid. Er was voorinzage, er kwamen wijzigingsverzoeken en verschillende aanpassingen werden daadwerkelijk doorgevoerd.
Kritische opmerkingen over Kamerleden verdwenen. Een champagneshot werd geschrapt. Een fragment waarin Kaags politieke idealen naar voren kwamen, keerde terug. De NPO-ombudsman bevestigde de wijzigingen, maar concludeerde dat de journalistieke onafhankelijkheid niet fundamenteel was aangetast. Een politieke partij mag meekijken, het ministerie dient verzoeken in, de montage verandert en Hilversum verklaart zichzelf onafhankelijk. Een commerciële reclameproducent zou jaloers zijn op zulke klantvriendelijkheid.
Zelfs Kaags autogordel werd een montagekwestie
Kaag zat tijdens opnamen zonder gordel op de achterbank. Het ministerie wilde dat aangepast hebben. Volgens de NOS werd zelfs onderzocht of een gordel digitaal kon worden toegevoegd. Dat gebeurde uiteindelijk niet. Maar alleen al de bereidheid om die mogelijkheid te onderzoeken, verraadt een bedenkelijke reflex. De werkelijkheid hoort het beeld te bepalen, niet de reputatie van de minister.
Martin Bosma en de bestuurlijke draaideur
Bosma wees ook op het Commissariaat voor de Media. Voorzitter Amma Asante was eerder Tweede Kamerlid voor de PvdA, zoals blijkt uit haar parlementaire biografie. Haar politieke verleden bewijst geen partijdig toezicht. Maar Nederland heeft een bijzonder talent ontwikkeld om voormalige politici op invloedrijke bestuursfuncties te laten terugkeren. De verkiezingsposter verdwijnt, de bestuurlijke contacten blijven bestaan.
Het Commissariaat beoordeelt niet standaard iedere documentaire op journalistieke inhoud. Die verantwoordelijkheid ligt grotendeels bij de omroepen. De Mediawet 2008 verlangt hoge journalistieke en professionele standaarden. Op papier ziet dat er schitterend uit. In de praktijk blijken zulke woorden bijzonder handig zodra de eigen werkwijze ter discussie staat.
Dezelfde politieke vijver
In 2017 ontstond ophef over een documentaire rond Jesse Klaver. Regisseur Joey Boink had voor GroenLinks gewerkt. BNNVARA besloot de productie niet uit te zenden vanwege zorgen over onafhankelijkheid. Daarna volgde Kaag, met gedocumenteerde politieke bemoeienis. Nu verschijnt Halsema, opnieuw omgeven door vragen over de afstand tussen maker en politieke hoofdpersoon.
Laat de NPO de selectiecriteria, financiering en afwijzingen van politieke portretten openbaar naast elkaar leggen. Dan kan iedereen zien hoe pluriform de praktijk werkelijk is. Tot die tijd blijft het beeld bestaan van een publieke omroep die bijzonder gemakkelijk aansluiting vindt bij de culturele en politieke kringen waaruit veel van zijn eigen verhalen voortkomen.
Amsterdam heeft genoeg problemen
Amsterdam kampt met veiligheidsproblemen, bestuurlijke spanningen en discussies over openbare orde. Nieuwsfeiten schreef eerder over Halsema’s optreden rond de zaak-Hajar en over het Amsterdamse vuurwerkbeleid. Daar zit het journalistieke materiaal: de gevolgen van bestuurlijke keuzes voor inwoners.
Een burgemeester is geen tragische heldin die door omstandigheden wordt overvallen. Zij is een bestuurder met bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Wie haar een jaar volgt, zou vooral moeten onderzoeken wat zij met die macht heeft gedaan.
Hilversum bewondert zichzelf
De NPO stelt graag lastige vragen aan ministers en bedrijven. Zodra dezelfde vragen over zijn eigen werkwijze gaan, verschijnen verklaringen over redactiestatuten en interne waarborgen. Het klinkt indrukwekkend, totdat iemand vraagt waarom D66 daadwerkelijk wijzigingen in een documentaire terugzag.
De publieke omroep is geen privébezit van een progressieve culturele bestuurslaag. De belastingbetaler betaalt voor journalistiek, niet voor een bestuurlijk fotoalbum. Misschien wordt Halsema’s documentaire uiteindelijk een vernietigend kritisch portret. Maar na Kaag heeft Hilversum weinig reden om vertrouwen vooraf op te eisen.
Bij de NPO betaalt iedereen mee. Of iedereen journalistiek even kritisch wordt behandeld, blijft een aanzienlijk minder helder verhaal. Misschien moet Hilversum eens een documentaire over zijn eigen politieke netwerken laten maken. Zonder voorinzage en zonder verzoeken van communicatieafdelingen. Dat zou pas vernieuwende publieke televisie zijn.
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeitencom
Bluesky: Nieuwsfeiten
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
