Donald Trump heeft volgens zijn eigen aankondiging met Vladimir Poetin gesproken over Russische diesel. Meer dan 300.000 ton zou onmiddellijk beschikbaar komen voor de Amerikaanse en internationale markt. De Amerikaanse koerswijziging rond Russische brandstof is opmerkelijk, zeker voor een Europa dat al jaren volhoudt dat economische druk op Moskou de enige fatsoenlijke route is.
Trump en Poetin doen zaken terwijl D66 Europa liever laat betalen
Ik had graag het gezicht van de gemiddelde D66-strateeg gezien toen dit nieuws binnenkwam. Daar zit je dan, met je Europese eensgezindheid, je sanctiepakketten en je zorgvuldig gepoetste morele gelijk. Jarenlang kreeg de burger te horen dat de economische offers noodzakelijk waren. En dan pakt Trump de telefoon om met Poetin over diesel te praten.
Dat ene gesprek maakt brandstof natuurlijk niet automatisch goedkoop. Wie dat beweert, verkoopt dezelfde simpele sprookjes als politici die denken dat een nieuw sanctiepakket de oorlog morgen beëindigt. Maar de politieke tegenstelling is er niet minder om: Washington onderzoekt wat economisch mogelijk is, terwijl Brussel vooral druk lijkt met uitleggen waarom zijn eerdere keuzes niet ter discussie mogen staan.
D66 kan alvast een boze brief aan Washington opstellen
D66 houdt van Europese slagkracht. Vooral wanneer die slagkracht bestaat uit besluiten waarvan de rekening niet op het partijbureau wordt bezorgd. Sancties tegen Rusland zijn in die redenering niet alleen een middel, maar haast een karaktertest. Wie twijfelt aan het effect, mag eerst uitleggen of hij wel aan de goede kant van de geschiedenis staat.
Nu doet de belangrijkste bondgenoot iets buitengewoon onhandigs voor die voorstelling: de Amerikaanse president gaat met Poetin in gesprek over brandstof. Moet D66 nu ook Washington een standje geven? Of bestaat er voor Amerikaanse diesel een speciale categorie Europese waarden die tijdelijk buiten werking kan worden gesteld?
Ik stel me een Brusselse vergadering voor waarin eerst wordt onderzocht of Trumps telefoongesprek wel voldoende divers is samengesteld. Daarna kan een werkgroep bepalen hoeveel commissies nodig zijn om vast te stellen dat er voorlopig niets verandert. Tegen die tijd heeft Trump vermoedelijk alweer drie keer gebeld.
Satire, uiteraard. Maar het serieuze probleem eronder blijft bestaan. Als economische sancties hun doel niet bereiken of nieuwe kosten veroorzaken, moet je hun werking kunnen bespreken zonder direct van politieke ontrouw te worden verdacht. Nieuwsfeiten schreef eerder over de discussie in Rusland gesterkt door economische sancties.
Brussel houdt van principes, vooral op andermans energierekening
De Europese burger heeft de afgelopen jaren geleerd dat geopolitiek zich uitstekend laat vertalen naar een maandelijkse afschrijving. Hogere kosten werden niet uitsluitend door sancties veroorzaakt, maar wie de economische gevolgen van de confrontatie met Rusland benoemde, kreeg al snel een lesje solidariteit.
Het is goed mogelijk dat extra Russische diesel slechts beperkt invloed heeft op de wereldmarktprijs. Dat moet eerlijk worden gezegd. Het is óók eerlijk om te vragen waarom de Verenigde Staten ruimte zoeken voor een praktische afspraak, terwijl Europese politici hun eigen beleid bijna heilig verklaren.
Een sanctie is geen religieus ritueel. Ze moet iets bereiken. Als dat resultaat uitblijft, moet je haar kunnen aanpassen. De Europese Commissie gedraagt zich soms alsof toegeven dat een maatregel tegenvalt gevaarlijker is dan de maatregel zelf.
En D66? Die zou er goed aan doen eens uit te leggen wat de Nederlandse burger concreet terugkrijgt voor de economische offers die namens hem worden verdedigd. Niet in de vorm van een folder over Europese saamhorigheid, maar in gewone mensentaal.
Poetin mag zijn diesel niet rechtstreeks aan ons verkopen, want Poetin is de vijand. Trump mag diezelfde diesel kennelijk wel kopen, hoewel we Trump in Brussel ook nauwelijks kunnen uitstaan. En als die diesel straks via Amerika alsnog in Europa belandt, betalen we er mogelijk nog een tussenpersoon voor ook.
Je zou bijna denken dat de Europese burger niet beschermd moet worden tegen hoge energieprijzen, maar er juist zo lang mogelijk aan blootgesteld moet blijven.
Bij D66 noemen ze dat vermoedelijk een historisch succes van de Europese samenwerking.
Dat Oekraïne zich zorgen maakt over Russische energie-inkomsten is begrijpelijk. Rusland voert een oorlog en de verkoop van brandstof kan geld opleveren dat het Kremlin ook voor die oorlog gebruikt. Maar de Amerikaanse president heeft daarnaast te maken met zijn eigen kiezers. Die kijken aan de pomp niet eerst of hun rekening geopolitiek verantwoord is.
Daarmee wordt Zelensky niet automatisch ongelijk gegeven. Het laat alleen zien dat nationale belangen niet verdwijnen omdat een oorlog politiek alles overheerst. In Oekraïne is allang geen bilaterale oorlog meer beschreef Nieuwsfeiten hoe ver de westerse betrokkenheid inmiddels reikt.
Juist daarom moeten Europese leiders kunnen uitleggen waar hun eigen verantwoordelijkheid begint. Wie zijn bevolking jarenlang vraagt offers te brengen, kan niet eeuwig antwoorden dat iedere kritische vraag de vijand helpt.
Rutte mag het Amerikaanse uitzonderingsbeleid uitleggen
Voor Mark Rutte wordt het nog een aardige evenwichtsoefening. De NAVO-secretaris-generaal waarschuwt nadrukkelijk voor Russische dreiging. In Mark Rutte wil Rusland beschuldigen zodra de NAVO het ‘bijna zeker’ weet ging Nieuwsfeiten al in op zijn enthousiasme voor het publiekelijk aanwijzen van Moskou bij verdachte incidenten.
En dan zit de belangrijkste NAVO-bondgenoot met Poetin over diesel te praten. Ik ben benieuwd of Rutte daar ook een plechtige waarschuwing voor klaar heeft, of dat we een verklaring krijgen waarin de NAVO-eenheid ondanks alles sterker is dan ooit. In Brussel kun je blijkbaar zelfs een koerswijziging presenteren als bewijs dat de koers ongewijzigd is.
Het zou Europa sieren als het minder energie stak in het verdedigen van zijn eigen gelijk en meer in het toetsen van de gevolgen van zijn besluiten. Trump heeft met een telefoongesprek geen vrede gesloten en geen goedkope diesel gegarandeerd. Maar hij laat wel zien dat een regering een eerder beleid ter discussie kan stellen wanneer de omstandigheden daarom vragen.
Misschien is dát wat D66 en Brussel zo vervelend vinden aan deze ontwikkeling. Niet dat Trump Poetin belt, maar dat hij zich kennelijk niet eerst afvraagt of de Europese Commissie het een goed idee vindt.
Door Lars Morgenstern
Bronnen: Reuters, berichtgeving over Trumps dieselaankondiging; Rijksoverheid, sanctiepakket tegen Rusland.
Volg Nieuwsfeiten op X en Bluesky.
