17 oktober 2026 | Opinie | Lars Morgenstern
Stikstof blokkeert honderden woningen in Arnhem. Maar zodra het COA zich meldt, blijkt er een bestuurlijke uitweg te bestaan. De natuur is kennelijk bijzonder kieskeurig geworden. Een starter met verhuisdozen vormt een probleem, terwijl honderden asielzoekers in een bestaand gebouw wel passen binnen de regels.
Aan de Heijenoordseweg liggen plannen voor ongeveer 500 tot 600 woningen. Daaronder vallen sociale huurwoningen. Nederland kampt met een woningtekort en jonge mensen blijven noodgedwongen bij hun ouders wonen. Maar in Arnhem staat een bijzonder hardnekkige tegenstander tegenover de bouwplannen: stikstof.
Op dezelfde weg staat het voormalige revalidatiecentrum Klimmendaal. Daar moet volgens de planning op 1 december 2026 een opvanglocatie voor maximaal 302 asielzoekers openen. Het COA krijgt een concrete openingsdatum. De woningzoekende krijgt voorlopig vooral een uitleg.
Stikstof Arnhem COA: een deur voor opvang, een muur voor woningbouw
De gemeente maakt een juridisch onderscheid tussen nieuwbouw en beperkt hergebruik van een bestaand gebouw. Dat onderscheid kan onder de Omgevingswet terecht zijn. Het betekent alleen niet dat inwoners de politieke uitkomst vanzelfsprekend hoeven te vinden.
Oorspronkelijk zouden in Klimmendaal 220 COA-bewoners en 110 Oekraïense ontheemden worden ondergebracht. Voor die laatste groep waren ingrijpendere verbouwingen nodig. Volgens de gemeente bleken die niet mogelijk binnen de stikstofbeperkingen. De oplossing was opvallend eenvoudig: de Oekraïense opvang verdween uit het plan en het hele gebouw werd voor het COA bestemd.
Het COA hoeft kennelijk niet eens op de stoel van de wethouder te gaan zitten. Het gemeentebestuur vindt zelf wel een passende juridische route. De overheid kan dus bijzonder vindingrijk zijn. Alleen merkt de starter daar nog weinig van.
Elektrisch bouwen, totdat de diesel arriveert
Het Arnhemse college ging bij de werkzaamheden uit van elektrisch materieel en geen stikstofuitstoot tijdens de verbouwing. Vervolgens meldden omwonenden dieselbusjes, machines en een aggregaat op het terrein. Dat bewijst op zichzelf geen vergunningovertreding. Wel roept het een vraag op die zonder een duur extern onderzoek beantwoord moet kunnen worden: sluiten de feitelijke werkzaamheden nog aan op de oorspronkelijke uitgangspunten?
Wanneer een woningbouwproject op stikstof vastloopt, worden de regels uiterst nauwkeurig gelezen. Het is dan niet onredelijk om dezelfde nauwkeurigheid te verwachten bij het COA. Ook een dieselaggregaat krijgt geen groen energielabel omdat het toevallig naast een opvanglocatie staat.
Gino Luurssen vraagt door, Arnhem moet uitleggen
FVD-raadslid Gino Luurssen stelde vragen over de opvanglocatie en vroeg interne stukken op. Daardoor kwam de juridische beoordeling van het project nadrukkelijker in beeld. Dat is precies waarvoor een gemeenteraad bestaat: niet om de wethouder te applaudisseren, maar om de besluitvorming te controleren.
De vraag is niet of het COA boven de wet staat. Daarvoor ontbreekt bewijs. De vraag is waarom het college voor deze opvanglocatie een werkbare oplossing vond, terwijl honderden woningen nog niet gerealiseerd zijn. Die bestuurlijke prioriteiten mogen stevig worden bekritiseerd.
De Arnhemse starter mag vooral geduld oefenen
De discussie sluit aan bij onze eerdere berichtgeving over woningnood en de voorrang voor statushouders. Ook in het artikel over dalende stikstofcijfers en vastlopende bouwplannen staat de spanning tussen natuurbeleid en woningbouw centraal. En de politieke afstand tot jonge woningzoekenden bleek al uit de discussie over starters die bij hun ouders blijven wonen.
Dat opvang en woningbouw juridisch verschillende projecten zijn, is geen vrijbrief voor politieke zelfgenoegzaamheid. Voor asielopvang bestaan afspraken en concrete data. Voor woningzoekenden bestaan startnotities, studies en de eeuwige belofte dat het college de urgentie onderschrijft.
Wethouder Paul Smeulders benadrukte de gastvrijheid van Arnhem. Die mag er zijn. Maar inwoners die zich zorgen maken over de locatie en de prioriteiten van hun gemeente wonen er ook. Burgerparticipatie wordt een wat merkwaardig begrip wanneer de richting al vaststaat voordat de bewoners mogen meepraten.
Misschien kan het COA voortaan ook huizen bouwen
Het is verleidelijk om woningzoekenden te adviseren hun bouwplannen voortaan via het COA in te dienen. Niet omdat die organisatie eigen natuurwetten heeft, maar omdat het stadsbestuur voor opvang blijkbaar meer bestuurlijke vaart weet te maken.
Een rechterlijke overtreding is niet aangetoond. Evenmin staat vast dat stikstof de enige oorzaak is van de vertraging bij de woningbouw. Maar juist daarom verdient Arnhem een heldere vergelijking van beide dossiers, inclusief de stikstofberekeningen, de werkzaamheden en de besluitvorming.
Voor het COA gaat de deur open. De Arnhemse woningzoekende krijgt voorlopig een uitleg waarom zijn deur nog niet bestaat. En mocht hij daar bezwaar tegen hebben, dan kan de gemeente altijd nog een informatieavond organiseren.
Bronnen: Gemeente Arnhem, openbare raadsstukken; Arnhem Direct. Meldingen over dieselmaterieel zijn niet zelfstandig vastgesteld.
Redactie: Lars Morgenstern
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeiten
Bluesky: Nieuwsfeiten op Bluesky
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
