13 september 2026
Even een inkijkje in de interviewtechniek van Rick Nieman.
Waarom vraagt Nieman niet aan de werkgevers wat zij bereid zijn in te leveren om de FNV terug aan tafel te krijgen? Dat zou tenminste iets opleveren. Nu staat vanaf de eerste vraag vast wie er volgens hem dwarsligt: Spekman.
Niet omdat één ongelukkige vraag meteen bewijst dat een presentator vooringenomen is. Iedereen formuleert weleens iets beroerd. Interessant wordt het wanneer je de vragen achter elkaar zet. Dan hoor je ineens een patroon dat tijdens een los televisiegesprek gemakkelijk aan je voorbijgaat.
Het ging over de stakingen van de vakbonden tegen de afbraak van de sociale zekerheid. Aan tafel zaten onder anderen Coen van Oostrom van VNO-NCW en Marieke Vuik van MKB-Nederland.
Nieman opent richting Van Oostrom met de vraag hoeveel de stakingen ‘ons’ gaan kosten.
Ons?
Ik bleef daar meteen op hangen. Wie behoren er tot dat ‘ons’? De werkgevers? De bedrijven die schade ondervinden van de stakingen? Rick Nieman en zijn kijkers? Heel Nederland?
Kennelijk tellen werknemers die straks worden geraakt door ingrepen in de sociale zekerheid voor het gemak even niet mee bij dat collectief.
Je had de vraag namelijk net zo gemakkelijk andersom kunnen stellen. Wat kosten de plannen iemand die zijn baan verliest? Wat betekenen ze voor iemand die na dertig of veertig jaar werken arbeidsongeschikt raakt? Waarom lopen de spanningen zo hoog op dat vakbonden bereid zijn het openbaar vervoer stil te leggen?
Maar Nieman is al onderweg naar Hans Spekman.
Of we even zullen kijken naar het signaal van Spekman, ‘die OVERAL te zien was afgelopen week’.
Een voorzitter van de FNV die tijdens een groot conflict over de sociale zekerheid veel in de media verschijnt. Het is inderdaad bijna verdacht. Misschien had hij zich tijdens de stakingen beter een week kunnen verstoppen in een vakantiehuisje op de Veluwe.
Daarna vraagt Nieman wat Van Oostrom vindt van de toon van Spekman.
Niet veel later heeft hij zelf al een conclusie klaar: ‘Dus dit is voor de bühne, begrijp ik?’
Nee Rick, dat begrijp jij.
Dat is nou juist het probleem.
Een journalist die nieuwsgierig is, vraagt waarom iemand denkt dat iets voor de bühne is. Nieman legt de kwalificatie zelf neer en laat de gast erop reageren. Klein verschil op papier, behoorlijk verschil in een interview.
Het wordt pas echt mooi wanneer Marieke Vuik aan de beurt is.
Nieman wil weten hoe lang ‘het geduld van de werkgevers’ nog duurt.
Daarmee zijn de rollen zonder veel gedoe verdeeld. Werkgevers zijn kennelijk de volwassenen aan tafel. Ze wachten geduldig, proberen redelijk te blijven en moeten ondertussen aanzien hoe Hans Spekman moeilijk doet.
Vuik krijgt vervolgens de vraag hoe zij Spekman weer aan tafel gaat krijgen.
Waarom is dat haar taak?
Waarom vraagt Nieman niet aan de werkgevers wat zij bereid zijn in te leveren om de FNV terug aan tafel te krijgen? Dat zou tenminste iets opleveren. Nu staat vanaf de eerste vraag vast wie er volgens hem dwarsligt: Spekman.
Maar de formulering verraadt al wie volgens Nieman het probleem is: Spekman moet terug naar de tafel.
Van Oostrom krijgt dezelfde behandeling. Nieman haalt oud-werkgeversvoorzitter Hans de Boer erbij, die volgens hem waarschijnlijk allang ‘ontploft’ zou zijn. Vervolgens vraagt hij hoelang Van Oostroms geduld nog ‘zo mooi overeind’ blijft.
Ik krijg er bijna medelijden van met de werkgevers.
Al dat geduld.
Terwijl ergens buiten de studio die onhandelbare vakbondsvoorzitter weigert te doen wat kennelijk van hem wordt verlangd.
Bij Jan Paternotte hoeft Nieman zich nauwelijks meer in te houden. Hoe gaat hij ‘die Spekman’ weer aan tafel krijgen?
‘Want hij wil niet!’
Daar komt ook nog bij dat Spekman volgens Nieman ‘echt zijn kont tegen de krib’ gooit.
Nu is Spekman niet meer een vakbondsvoorzitter die een onderhandelingspositie inneemt. Hij is veranderd in een recalcitrante puber die zijn bord niet wil leegeten.
Het merkwaardige is dat Spekman zijn standpunt gewoon heeft uitgelegd. Het kabinet moet volgens hem eerst duidelijk maken wat het zelf wil. Hij vraagt zich af met wie hij überhaupt afspraken moet maken zolang er binnen het kabinet ruzie bestaat over de plannen. De FNV wil bovendien dat de voorgenomen bezuinigingen van tafel gaan voordat de bond opnieuw gaat onderhandelen. Dat standpunt kun je hard aanpakken. Sterker nog, daar liggen genoeg lastige vragen voor het oprapen.
Alleen hoor ik Nieman liever vragen waarom Spekman dat eist dan dat hij mij alvast vertelt dat de man zijn kont tegen de krib gooit.
Dat laatste is geen nieuwsgierigheid meer. Het is een oordeel vermomd als introductie van een vraag.
De werkgever krijgt een vraag, maar ook meteen gelijk
Dat is wat me aan het hele gesprek stoort.
Niet dat Nieman kritisch is op de vakbonden. Een vakbondsvoorzitter die het land met stakingen probeert onder druk te zetten, verdient kritische vragen. De schade voor bedrijven en reizigers hoort gewoon in zo’n gesprek thuis.
Maar waar is dezelfde vanzelfsprekendheid de andere kant op?
Van Oostrom vertegenwoordigt VNO-NCW. Vuik vertegenwoordigt MKB-Nederland. Dat zijn belangenorganisaties van werkgevers. Hun standpunten komen niet rechtstreeks van de berg Sinaï. Zij hebben belangen, wensen en een visie op de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Waarom worden hún uitgangspunten zo gemakkelijk het vertrekpunt van de vragen?
Het geduld van de werkgevers.
De kosten voor ‘ons’.
Hoe krijgen we Spekman terug?
Wie vragen op die manier formuleert, hoeft zijn politieke voorkeur niet eens uit te spreken. Het frame doet het werk.
Stel dat Nieman tegenover Spekman had gezeten en had gevraagd: ‘Hoelang moeten werknemers nog geduld hebben met werkgevers die hun sociale zekerheid willen afbreken?’
De studio was waarschijnlijk te klein geweest.
En terecht, want ook dát zou een sturende vraag zijn.
Waarom accepteren we dezelfde techniek dan ineens wel wanneer de redelijkheid de andere kant op wordt uitgedeeld?
Een gast is vooral bezig de vraag te repareren
Het vervelende aan dit soort interviewtechniek is dat de kijker uiteindelijk minder te weten komt.
Een open vraag dwingt iemand zijn eigen verhaal te vertellen. Daarna kun je gaten schieten in dat verhaal, doorvragen en tegenstrijdigheden blootleggen. Daar heb je een journalist voor.
Bij een sturende vraag moet de geïnterviewde eerst het bouwwerk van de presentator afbreken.
Als iemand mij vraagt waarom ik weiger verantwoordelijkheid te nemen, kan ik niet eens beginnen over verantwoordelijkheid voordat ik heb uitgelegd dat ik de aanname in de vraag niet accepteer.
Dat zie je tegenwoordig voortdurend aan talkshowtafels. Presentatoren willen zo graag scherp zijn dat ze vergeten nieuwsgierig te zijn.
Het levert lekker televisie op. Botsing, irritatie, een fragmentje voor sociale media en maandag misschien een stukje over ‘de felle confrontatie’.
We weten alleen nog steeds niet veel meer.
Op Nieuwsfeiten schreef ik eerder al over de manier waarop onafhankelijke journalistiek steeds vaker plaatsmaakt voor het sturen van gesprekken. Dit gesprek is daar bijna een demonstratiemodel van. Niet omdat Nieman een gast tegenspreekt, maar omdat zijn eigen aannames zo nadrukkelijk in de vragen terechtkomen.
Wie vaker naar dit soort gesprekken kijkt, vindt meer voorbeelden in onze rubrieken over de NPO en politiek.
WNL is bovendien een opinieprogramma. Niemand hoeft daar met een stopwatch te controleren of links en rechts precies evenveel seconden krijgen. Opinie mag schuren.
Prima.
Maar opinie van een omroep of presentator wordt niet ineens objectieve journalistiek doordat er een vraagteken achter de zin staat.
En Nieman staat hierin bepaald niet alleen. Bij Sven Kockelmann en Jort Kelder hoor ik hetzelfde verschijnsel geregeld terug. De gesloten vraag, de ingebouwde aanname, een kwalificatie die alvast wordt meegegeven. Vooral bij onderwerpen als overheidsuitgaven, werkgevers, arbeidsmarkt en sociale zekerheid valt mij op hoe vaak een liberaal perspectief als neutraal vertrekpunt wordt gekozen.
Noem het VVD-retoriek als je wilt. Ik herken er in ieder geval veel van.
Het gaat mij niet eens om de vraag of Nieman VVD stemt. Geen idee, interesseert me ook niet. Het gaat erom dat een kijker recht heeft op een gesprek waarin standpunten zichtbaar worden doordat gasten antwoord geven, niet doordat de presentator ze alvast in de vraag heeft verwerkt.
Daarom zou ik bij een volgend gesprek over stakingen één simpel verzoek aan Rick Nieman willen doen.
Vraag eens wat je werkelijk wilt weten.
En laat het antwoord daarna aan de gast.
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.