Hilversumse cancelcultuur draait inmiddels op volle toeren. Niet met grote sirenes of openlijke censuur. Nee, veel subtieler. Gewoon iemand langzaam uit beeld schuiven totdat alleen de brave consensus overblijft. Dat overkwam nu ook Jack van Gelder. De man was soms chaotisch, soms ouderwets en soms ronduit irritant. Maar hij zei tenminste nog iets dat niet eerst door drie redactievergaderingen en een diversiteitscoach was gladgestreken. In Hilversum geldt dat inmiddels als gevaarlijk gedrag. Alsof een afwijkende mening besmettelijk is.
Jack van Gelder verdwijnt van tv terwijl Hélène Hendrik steeds voorspelbaarder en politiek correcter wordt.
Bij SBS6 wordt ondertussen gedaan alsof het allemaal puur televisietechnisch is. Formats veranderen. Tafels schuiven. Nieuwe dynamiek. De gebruikelijke managementtaal waarmee elke sterfhuisconstructie wordt verpakt als innovatie. Ondertussen ziet de kijker gewoon wat er gebeurt. Weer verdwijnt een uitgesproken stem en weer blijft een veilige groep over die elkaar vooral bevestigt. Hilversum noemt dat “balans”. De kijker noemt het voorspelbaar.
Hélène Hendriks verloor haar scherpe rand
Hélène Hendriks begon ooit als iemand die nog een beetje spontaniteit had. Direct. Nuchter. Soms hard. Maar herkenbaar. Inmiddels oogt ze steeds meer als een uitgekiende televisiepersoonlijkheid die permanent balanceert tussen gezelligheid en morele goedkeuring. Alsof authenticiteit eerst door de sponsorafdeling moet worden goedgekeurd.
Dat eeuwige quasi-verbaasde lachen. Die ingestudeerde bruggetjes. Het veilige midden waarin niemand echt beledigd raakt behalve de kijker die nog op zoek is naar een eerlijk gesprek. Ze huilt nu krokodillentranen over het vertrek van Jack van Gelder, maar zat wel gewoon aan tafel terwijl het programma steeds verder werd afgevlakt. Dat blijft het fascinerende aan Hilversum. Iedereen vindt iets “jammer”, maar niemand houdt ooit de deur tegen.
De vergelijking met Wilfred Genee dringt zich steeds vaker op. Veel theater. Veel gespeelde spanning. Veel “controverse” die uiteindelijk perfect binnen de lijntjes blijft. De rebelse verpakking van een volledig gecontroleerd product. Alsof televisie tegenwoordig gemaakt wordt door mensen die bang zijn voor hun eigen publiek.
Talpa kiest voor veilige televisie
Wie bovenaan staat bij Talpa Network hoeft niemand uit te leggen. De koers van een zender sijpelt altijd door naar de inhoud. Dat zie je bij de voortdurende verbouwing van De Oranjezomer. Of hoe het programma deze week toevallig weer heet. Titels veranderen sneller dan de oprechte meningen aan tafel.
Het programma werd ooit populair omdat het rommelig was. Onvoorspelbaar. Mensen vielen elkaar echt af. Er zat irritatie aan tafel die niet volledig geregisseerd voelde. Inmiddels lijkt alles op elkaar. Elk praatprogramma verandert vroeg of laat in dezelfde brave mix van BN’ers, half-politieke analyses en ingestudeerde verontwaardiging. Alsof heel Hilversum dezelfde redactiecursus heeft gevolgd.
Daarom viel Jack van Gelder juist op. Niet omdat hij altijd gelijk had. Integendeel. Soms sloeg hij de plank volledig mis. Maar hij sprak tenminste nog alsof hij niet bang was om de verkeerde mensen boos te maken. Dat soort televisie verdwijnt snel in een sector waar reputatiemanagement belangrijker is geworden dan spontaniteit.
De neutrale journalist bestaat bijna niet meer op tv
De Nederlandse televisie grossiert tegenwoordig in morele richtingaanwijzers. De kijker hoeft nauwelijks nog zelf iets te vinden. Dat wordt al voorgekauwd door panels, presentatoren en redacties die opvallend vaak exact dezelfde culturele reflexen hebben.
Neem Eva Jinek. Of programma’s als EenVandaag. Altijd diezelfde ondertoon. Dezelfde framing. Dezelfde nadruk op wat “maatschappelijk verantwoord” is. Kritische vragen worden gesteld zolang ze binnen de veilige ideologische hekken blijven. Daarbuiten wordt het ongemakkelijk. Dan heet iemand plots “polariserend”. Het moderne woord voor iemand die niet meepraat.
En dan verschijnt weer Fleur Bremer in beeld. Permanent ernstig kijkend alsof Nederland ieder moment kan instorten door een verkeerde tweet. Journalisten horen neutraal te zijn. Dat betekent niet kleurloos. Wel onafhankelijk. Maar Hilversum heeft neutraliteit ingeruild voor morele profilering. Veel verslaggeving voelt tegenwoordig als activisme met een microfoon.
Dat verklaart ook waarom een groot deel van het publiek afhaakt. Niet omdat mensen “extreemrechts” zijn, zoals in Hilversum graag wordt geroepen, maar omdat ze moe worden van voortdurende ideologische opvoeding. Tv kijken voelt steeds vaker als verplicht deelnemen aan een meningscursus.
Van GeenStijl naar keurige deugtaal
Ook Rutger Castricum laat zien hoe snel scherpe televisiefiguren veranderen zodra ze onderdeel worden van het grote Hilversumse netwerk. Bij GeenStijl zat vroeger tenminste nog anarchie. Hard. Onfatsoenlijk soms. Maar levend. Inmiddels lijkt een deel van die energie volledig opgelost in keurige studiotaal en voorspelbare verontwaardiging.
Veel mediamensen beginnen rebels en eindigen als systeembeheerder van de publieke opinie. Dat is het echte probleem. Niet links of rechts op zichzelf. Wel de angst om buiten de consensus te vallen. Carrières in Hilversum draaien steeds minder om originaliteit en steeds meer om aansluiting bij de juiste kring.
Daarom klinkt alles uiteindelijk hetzelfde. Iedereen gebruikt dezelfde woorden. Iedereen heeft dezelfde verontwaardiging. Iedereen maakt dezelfde veilige grapjes over dezelfde politieke doelwitten. Het is geen debat meer. Het is herhaling.
VI verliest ook zijn geloofwaardigheid
Zelfs Vandaag Inside begint slijtage te vertonen. Johan Derksen was ooit interessant omdat hij onvoorspelbaar was. Nu lijkt hij vooral permanent in discussie met zijn eigen eerdere standpunten. Als iemand inmiddels op ongeveer elke partij in Nederland heeft gestemd, blijft vooral verwarring over.
En Hélène Hendriks blijft dan maar lachen en relativeren. Elke scherpe opmerking wordt direct weer verpakt in gezelligheid. Elke botsing moet eindigen in een knipoog. Alsof televisie doodsbang is geworden voor echte spanning.
Dat is precies waarom mensen Jack van Gelder missen. Niet omdat hij perfect was. Wel omdat hij nog iets ongepolijst had. Iets menselijks. Iets wat niet volledig door mediatraining was vernietigd.
Hilversum begrijpt de gewone kijker niet meer
De grootste fout van televisie is misschien nog wel de overtuiging dat de kijker dom is. Dat mensen voortdurend gecorrigeerd moeten worden. Opgevoed. Bijgestuurd. Dat merk je bij sport, politiek, talkshows en zelfs amusement. Overal hangt dezelfde morele spanning in de lucht. Alsof redacties permanent bang zijn om niet progressief genoeg over te komen.
Ondertussen zitten gewone kijkers thuis vooral te denken: kunnen we nog één avond televisie krijgen zonder lesje? Zonder politiek correcte paniek? Zonder zorgvuldig gecureerde emoties?
Hilversum begrijpt die vermoeidheid niet meer. Daarom verdwijnen kijkcijfers langzaam richting streamingdiensten, YouTube en podcasts waar mensen tenminste nog ongefilterde gesprekken horen. Niet alles hoeft netjes te zijn. Niet alles hoeft veilig te voelen. Soms willen mensen gewoon iemand horen die iets zegt zonder eerst toestemming te vragen aan het collectieve geweten van medialand.
Jack van Gelder was het laatste restje ongefilterde televisie
Hilversumse cancelcultuur is niet altijd luidruchtig. Vaak gebeurt het glimlachend. Met warme woorden. Met complimenten. Met “we gaan een andere richting op”. Ondertussen blijft er steeds minder ruimte over voor afwijkende stemmen.
Jack van Gelder verdwijnt niet omdat hij perfect was. Hij verdwijnt omdat hij niet volledig controleerbaar was. Dat is de echte zonde in modern televisieland. Niet ongelijk hebben. Wel onvoorspelbaar zijn.
En dus blijft de kijker achter met steeds meer van hetzelfde. Nog een tafel. Nog een presentator die quasi onafhankelijk oogt. Nog een discussie waarvan de uitkomst vooraf al vaststaat. Hilversum noemt dat vooruitgang. De neutrale kijker noemt het uitputtend.
Bronnen
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam: https://happy-music-radio.com