“Een ongelooflijke tragedie waar we de ogen niet voor mogen sluiten.”
Dat schreef Jesse Klaver over de dodelijke gebeurtenissen bij de Spaanse enclave Ceuta. Op zichzelf is daar niets mis mee. Elke dode is er één te veel. Mensen die verdrinken verdienen medeleven, ongeacht hun afkomst of motief.
Maar daar houdt de inhoud ook direct op.
Wie de reactie van Klaver leest, krijgt de indruk dat de tragedie uit de lucht is komen vallen.
Alsof er geen aanleiding was, duizenden mensen spontaan besloten de zee in te lopen en mensensmokkelaars, grensbewaking en geopolitieke spanningen geen enkele rol spelen.
Dat is precies het probleem.
Medelijden is geen migratiebeleid
Een politicus mag compassie tonen. Sterker nog, dat hoort erbij.
Maar een volksvertegenwoordiger heeft ook de plicht om moeilijke vragen te stellen. Juist wanneer een crisis de Europese buitengrens raakt.
Waarom konden volgens de Spaanse autoriteiten tienduizenden mensen in zeer korte tijd Ceuta bereiken? Welke rol speelde de Marokkaanse grensbewaking? Waarom kregen mensensmokkelaars opnieuw de ruimte om mensen een levensgevaarlijke oversteek te laten maken?
In de reactie van Klaver komt geen van die vragen voor.
De slachtoffers zijn niet het hele verhaal
Wie alleen spreekt over de drenkelingen, vertelt slechts een deel van het verhaal.
Ceuta is geen willekeurige badplaats. Het is een Europese buitengrens. De gebeurtenissen hadden directe gevolgen voor inwoners, hulpdiensten, politie en militairen. Opvanglocaties raakten overbelast en de lokale overheid sprak van een noodsituatie.
Ook dát zijn slachtoffers van deze crisis.
Toch lees je daar bij Klaver nauwelijks iets over.
De ongemakkelijke vragen blijven liggen
Politiek leiderschap betekent niet dat je alleen medeleven toont wanneer mensen verdrinken.
Leiderschap betekent ook dat je wilt weten waarom mensen überhaupt in rubberboten stappen of de zee in zwemmen. Wie verspreidde de verhalen dat Europa bereikbaar was? Wie verdiende aan deze overtochten? Waarom werd de grens niet eerder effectief bewaakt? En hoe voorkom je dat tientallen mensen opnieuw verdrinken?
Dat zijn de vragen waarop burgers antwoorden verwachten.
Niet opnieuw een verklaring waarin medeleven de plaats inneemt van analyse.
Moraal zonder analyse
Het valt op dat Klaver vrijwel altijd begint bij de humanitaire kant van migratie.
Dat is begrijpelijk.
Maar politiek eindigt daar niet.
Politiek gaat ook over veiligheid, grensbewaking, internationale afspraken, mensensmokkel en de bescherming van inwoners die dagelijks met de gevolgen worden geconfronteerd.
Wie die onderwerpen structureel overslaat, geeft geen compleet beeld van de werkelijkheid.
Dan blijft alleen een moreel standpunt over.
Een patroon dat steeds terugkeert
Bij vrijwel iedere migratiecrisis volgt dezelfde reactie.
Meer compassie, solidariteit en verwijzingen naar menselijkheid.
Allemaal belangrijke waarden.
Maar ondertussen blijven fundamentele vragen onbeantwoord.
Hoe beschermen we de Europese buitengrenzen, maken we mensensmokkel minder aantrekkelijk,
voorkomen we dat duizenden mensen denken dat een gevaarlijke oversteek hun beste kans op een toekomst is en
voorkomen we dat hulpdiensten en grensregio’s opnieuw worden overspoeld?
Op die vragen blijft het stil.
Politiek is meer dan de juiste emotie
Na vijftien jaar in de landelijke politiek mag van een ervaren Kamerlid meer worden verwacht dan een voorspelbare reactie die iedere communicatieadviseur in tien minuten had kunnen schrijven.
Nederland heeft geen gebrek aan politici die gevoelens verwoorden.
Nederland heeft behoefte aan politici die oorzaken durven benoemen, ook wanneer die politiek ongemakkelijk zijn.
Juist daarom schiet de reactie van Jesse Klaver tekort.
Niet omdat hij medeleven toont.
Maar omdat hij opnieuw nalaat de vragen te stellen die een volksvertegenwoordiger juist wél zou moeten stellen.
Terugkeer volgens Nederlandse media.
Ceuta: de werkelijkheid blijkt ingewikkelder dan de geruststellende samenvatting
Terwijl sommige media vooral benadrukken dat een groot deel van de migranten is teruggekeerd naar Marokko, blijven er vragen bestaan over de omvang van de groep die achterbleef en over de gevolgen van de massale grensdoorbraak.
Een crisis waarbij tienduizenden mensen de Europese buitengrens bereiken, verdwijnt niet simpelweg door te melden hoeveel mensen terugkeerden. Burgers hebben recht op volledige informatie: hoeveel mensen zijn gebleven, hoeveel zijn teruggekeerd en welke afspraken zijn gemaakt over de afhandeling?
Transparantie is juist bij migratiecrises essentieel. Wanneer overheden en media vooral één deel van het verhaal benadrukken, ontstaat ruimte voor wantrouwen. ( filmpje)
Bronnen