Hantavirus hysterie:- Nauwelijks iemand had er vorige maand ooit van gehoord. Nu ligt Brussel alweer zwetend onder een crisisteamtafel en vliegen de woorden “paraatheid”, “spoedprocedures” en “experimenteel antiviraal middel” over het scherm alsof Netflix een nieuw pandemieseizoen heeft besteld.
Hantavirus hysterie. Nederland ontvangt experimentele hantavirusmedicatie en ruikt alweer crisis. Gehoorzame burger staat al in de rij.
En natuurlijk krijgt Nederland als eerste een lading pillen.
Want als er ergens een bevolking woont die vrijwillig in een wachtrij gaat staan voor een experimenteel middel met een ingewikkelde bijsluiter en een moreel sausje, dan is het hier wel. Het land waar mensen tijdens corona hun buurman aangaven omdat diens kerstvisite drie personen telde. De natie waar men een QR-code behandelde alsof Mozes hem van een berg had meegebracht.
Nu dus Favipiravir. Een experimenteel middel. Nog niet goedgekeurd. Geen vaccin beschikbaar. Nauwelijks ervaring. Maar Brussel noemt het alvast “geschikt voor klinische proeven”. Dat klinkt altijd geruststellend. Zoals een chef die zegt dat de kip “vrijwel gaar” is.
Brussel ruikt weer kansen
Hantavirus hysterie:- De Europese Commissie meldt trots dat Japan 1400 tabletten doneert aan Nederland, Frankrijk en Spanje. Fujifilm Pharmaceuticals levert ze. Ooit maakten ze fotofilm. Nu blijkbaar ook paniekmanagement in tabletvorm. De wereld blijft creatief in haar eigen satire voorzien.
Nog mooier is de taal waarmee dit gebracht wordt. “Spoedaanbestedingsprocedures.” Dat betekent in Brusselse dialectiek meestal: eerst paniek creëren, daarna miljarden uitgeven en vervolgens drie jaar onderzoek doen naar waarom niemand verantwoordelijkheid neemt.
Het virus zelf lijkt ondertussen bijna bijzaak. De reflex is het interessante deel geworden.
Een paar besmettingen en de machine begint alweer te draaien:
- crisisoverleg;
- noodprocedures;
- experimentele middelen;
- media-angst;
- experts op televisie;
- grafieken in roodtinten;
- en ergens een talkshowgast die zegt dat “we dit samen moeten doen”.
De bingo-kaart van bestuurlijke theaterwetenschap raakt snel vol.
Nederland als ideale testmarkt
Waarom krijgt Nederland als eerste doses?
Omdat Nederland braaf is. Simpel.
Niet kritisch. Niet afwachtend. Braaf.
Tijdens corona bleek hoe gemakkelijk angst verkocht kan worden aan een bevolking die veiligheid belangrijker vindt dan vragen stellen. Dat is geen complottheorie. Dat is gewoon gedragsanalyse met een bitter nasmaakje.
De overheid ontdekte destijds iets fascinerends: Nederlanders gehoorzamen uitstekend zolang je er een moreel stickertje op plakt.
“Je doet het voor een ander.”
Die zin was destijds het psychologische equivalent van een fluitje voor een gehoorzame hond. En vermoedelijk horen we hem binnenkort opnieuw. Misschien iets moderner verpakt. “Bescherm de kwetsbaren.” “Neem verantwoordelijkheid.” “Samen tegen hantavirus.” Het communicatieteam van de overheid recycleert immers harder dan een klimaatactivist met subsidieaanvraag.
Het woord ‘experimenteel’ verdwijnt altijd opvallend snel
Hantavirus hysterie:- Aanvankelijk heet iets experimenteel. Dat klinkt eerlijk. Tijdelijk zelfs.
Maar na een paar persconferenties verandert de toon ineens:
Eerst:
“Het middel wordt onderzocht.”
Daarna:
“Het middel lijkt veelbelovend.”
Vervolgens:
“Desinformatie over het middel vormt een gevaar.”
En uiteindelijk:
“Waarom weigert u eigenlijk mee te werken?”
Dat patroon kennen mensen inmiddels. Zelfs goudvissen herkennen sneller patronen dan sommige praatprogramma’s op NPO 1.
Kritische vragen verdwijnen ondertussen steevast achter morele rookgordijnen. Wie twijfelt, wordt egoïstisch, onverantwoord of Wappie genoemd. Wie vragen stelt, “ondermijnt vertrouwen”.
Alsof vertrouwen een staatsproduct is dat burgers verplicht moeten consumeren.
De media gaan weer genieten
De media hebben deze dynamiek gemist. Dat voel je bijna lichamelijk.
Kaarten met besmettingen. Rode balkjes. “LIVEBLOG”. Specialisten die elkaar tegenspreken maar wel dezelfde bezorgde wenkbrauwen gebruiken. Krantenkoppen die iedere niesbui behandelen alsof de middeleeuwen terugkeren.
En ergens verschijnt ongetwijfeld weer een BN’er die zegt dat hij “emotioneel werd” toen hij zijn eerste preventieve pil kreeg. Nederland produceert sneller symbolische televisie dan werkende treinen.
Intussen blijft de basisvraag opvallend simpel:
Waarom zou een gezonde bevolking direct enthousiast moeten worden over een experimenteel middel waar nog nauwelijks praktijkervaring mee bestaat?
Dat is geen radicale vraag. Dat is gezond verstand. Juist dat woord lijkt tegenwoordig verdacht geworden.
De les die niemand wilde leren
Hantavirus hysterie:- Corona had een moment van nationale zelfreflectie kunnen zijn. Een periode waarin overheden, media en burgers kritisch terugkeken op angstcommunicatie, censuurdrift en groepsdenken.
In plaats daarvan lijkt iedereen vooral haast te hebben om exact dezelfde fouten opnieuw te maken, alleen met een ander viruslogo.
Want bureaucratie leert nooit echt. Bureaucratie archiveert.
En angst blijft politiek bruikbaar. Een angstige bevolking accepteert maatregelen sneller dan een vrije bevolking. Dat mechanisme is ouder dan Brussel zelf.
“Je doet het voor een ander”
Daar is hij weer.
De heilige slogan van collectieve druk. De emotionele koevoet waarmee individuele twijfel moreel verdacht wordt gemaakt.
Natuurlijk doet niemand iets “voor een ander” wanneer farmaceutische bedrijven, overheden en mediacampagnes tegelijk opschalen rond een experimenteel product. Iedereen verdedigt uiteindelijk gewoon eigen belangen:
- politici beschermen draagvlak;
- bedrijven beschermen omzet;
- media beschermen aandacht;
- burgers beschermen comfort.
Dat is menselijk. Alleen moet men stoppen alsof dit allemaal een verheven spirituele missie betreft.
Het nieuwe normaal blijft opvallend winstgevend
Wat vooral fascineert, is hoe snel crisisstructuren zichzelf opnieuw activeren. Alsof hele instituties onbewust afhankelijk zijn geworden van permanente dreiging.
Pandemiebeheer werd een industrie.
Adviesorganen groeien. Communicatiebudgetten groeien. Europese bevoegdheden groeien. Alleen het vertrouwen van burgers groeit nooit mee. Merkwaardig toeval weer.
En ondertussen staat ergens een keurige Nederlander waarschijnlijk alweer klaar om zonder vragen een experimenteel middel te slikken omdat een televisiearts met vriendelijke stem zei dat het verstandig was.
De moderne mens vertrouwt geen buurman meer, maar wel een persconferentie met infographic.
Dat blijft indrukwekkend.
Conclusie: gezond verstand is geen extremisme
Hantavirus hysterie:- Niemand zegt dat virussen niet bestaan. Niemand zegt dat onderzoek verboden moet worden. Maar enige voorzichtigheid tegenover experimentele middelen zou normaal moeten zijn in een volwassen samenleving.
Juist daarom is de reflex zo zorgwekkend.
Niet het virus.
De reflex.
Die onmiddellijke honger naar controle, campagnes, groepsdruk en gehoorzaamheid. Alsof vrijheid alleen tijdelijk gedoogd wordt zolang er geen crisismodel actief is.
Nederland hoeft niet opnieuw de braafste leerling van Brussel te worden. Kritische vragen stellen is geen misdaad. Afwachten is geen egoïsme. Gezond verstand is geen radicalisering.
Maar in tijden van politieke paniek klinkt nuchterheid vaak gevaarlijker dan hysterie.
En precies dát zou mensen wakker moeten schudden.
Door Lieke Postma
Bronnen
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam: https://happy-music-radio.com