Stel dat een van de beroemdste monumenten ter wereld helemaal niet is gebouwd door de beschaving waaraan we haar toeschrijven. Wat als farao Cheops een bouwwerk aantrof dat toen al duizenden jaren oud was? Een gewaagde gedachte, zeker. Maar een nieuwe berekening van de Italiaanse onderzoeker Alberto Donini heeft precies die mogelijkheid opnieuw op tafel gelegd.
Volgens de gangbare archeologische datering werd de Grote Piramide rond 2600 voor Christus gebouwd voor farao Cheops. Donini komt met een methode gebaseerd op steenverwering tot een verbluffend ander getal: ongeveer 22.916 voor Christus. Ruim twintigduizend jaar verschil. Geen kleine correctie in een geschiedenisboek, maar een verschuiving die ons hele beeld van de menselijke beschaving zou veranderen.
Het fascinerende is niet alleen de uitkomst. Het is de vraag wat er zou gebeuren als die ooit bevestigd wordt. Wie bouwde dan de piramide? Waar leefden die mensen? En hoe kan een beschaving die zoiets tot stand bracht vrijwel spoorloos verdwenen zijn?
Voorlopig zijn het vragen. Donini’s berekening is nog geen bewezen ontdekking.
Grote Piramide van Gizeh: een nieuwe datering die alles zou veranderen
De Italiaanse ingenieur Alberto Donini presenteerde in januari 2026 een voorlopige studie over de ouderdom van de piramides. Zijn zogenoemde Relative Erosion Method vergelijkt de verwering van verschillende steenoppervlakken.
Het uitgangspunt klinkt verrassend eenvoudig. Steen die langer aan weer en wind is blootgesteld, zou onder vergelijkbare omstandigheden meer slijtage moeten vertonen. Door die verschillen te meten, probeert Donini te berekenen hoelang bepaalde delen van de piramide al bestaan.
Zijn uitkomst is spectaculair. De centrale schatting komt uit rond 22.916 voor Christus. Het berekende bereik loopt zelfs van ongeveer 8.954 tot 36.878 voor Christus. Daarmee zou het monument aanzienlijk ouder kunnen zijn dan de Egyptische beschaving waarmee het tegenwoordig wordt verbonden.
Die enorme spreiding maakt tegelijkertijd duidelijk hoe onzeker de methode nog is. Een verschil van bijna 28.000 jaar tussen de uiterste schattingen is geen detail dat je even onder het tapijt veegt.
Toch blijft de gedachte intrigeren. Wat als Cheops niet de oorspronkelijke bouwer was, maar een bestaand monument liet aanpassen? Donini’s hypothese raakt daarmee aan een discussie die al veel langer speelt.
Een bouwwerk uit een vergeten wereld?
Wie voor de Grote Piramide staat, kijkt naar een monument dat zelfs met moderne middelen ontzag afdwingt. Miljoenen steenblokken, enorme hoeveelheden natuursteen en een constructie die duizenden jaren heeft overleefd. Het is nauwelijks verrassend dat dit bouwwerk al generaties lang aanleiding geeft tot speculaties.
De nieuwe theorie raakt bovendien aan het oudere debat over de Sfinx van Gizeh. Sommige onderzoekers hebben gesuggereerd dat erosiesporen op de Sfinx wijzen op een aanzienlijk vroegere oorsprong. Die interpretatie is omstreden en wordt door veel egyptologen en geologen niet aanvaard.
Vergelijkbare discussies bestaan buiten Egypte. Zo trekken de vermeende Bosnische piramides bij Visoko al jaren bezoekers die geloven dat Europa ooit een onbekende prehistorische beschaving kende. Geologen beschouwen de betrokken heuvels echter overwegend als natuurlijke formaties.
Toch hebben zulke theorieën een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Ze roepen het beeld op van een vergeten wereld, lang vóór de farao’s, waarvan vrijwel alle sporen verdwenen zouden zijn.
Maar aantrekkingskracht is geen archeologisch bewijs. Voor een onbekende beschaving die rond 23.000 voor Christus de Grote Piramide kon bouwen, ontbreken overtuigende vondsten van nederzettingen, werktuigen en bouwactiviteiten.
De aanwijzingen die niet zomaar verdwijnen
Er is een reden waarom egyptologen de Grote Piramide aan Cheops verbinden. De datering berust niet op één toevallige inscriptie of een eeuwenoud verhaal dat niemand meer durft tegen te spreken.
In de piramide zijn bouwmarkeringen gevonden die naar Cheops verwijzen. Koolstofdateringen van organisch materiaal uit Egyptische monumenten ondersteunen de periode van het Oude Rijk. Daarnaast bestaan de beroemde papyri van Merer, een Egyptische opzichter die het transport van kalksteen naar Gizeh beschreef tijdens de regering van Cheops.
Die papyri vormen geen compleet bouwverslag van de piramide. Ze zijn wel een opmerkelijk direct venster op de logistiek rond het monument in de tijd waarin het volgens de gangbare datering werd gebouwd.
Daar komt de archeologische omgeving bij. Graven, steengroeven en andere resten plaatsen het piramidecomplex binnen de ontwikkeling van het oude Egypte. Ook elders in dat land worden nog altijd ontdekkingen gedaan die onze kennis aanvullen, zoals het onderzoek naar het graf van Amenhotep III in Luxor.
Om Donini’s hypothese te bevestigen, zou dus niet alleen zijn erosieberekening moeten kloppen. Er zou ook een overtuigende verklaring moeten komen voor deze samenhangende verzameling aanwijzingen.
Kan steenverwering werkelijk een bouwdatum onthullen?
Hier ligt de zwakke plek van het nieuwe onderzoek. Verwering verloopt niet als een klok. Kalksteen reageert op vocht, temperatuur, wind, zand, zout en de omstandigheden waarin het oppervlak zich bevindt. Bovendien zijn delen van de oorspronkelijke buitenbekleding van de Grote Piramide in de loop van de geschiedenis verdwenen.
Een steenoppervlak kan eeuwenlang beschermd zijn geweest en daarna plotseling sterk zijn aangetast. Een ander oppervlak kan juist veel langer blootgesteld zijn geweest zonder vergelijkbare schade.
Wie zulke verschillen rechtstreeks vertaalt naar een ouderdom van tienduizenden jaren, moet aantonen dat andere verklaringen voldoende zijn uitgesloten.
Donini’s oorspronkelijke studie verscheen als voorlopige publicatie zonder onafhankelijke vakbeoordeling. Daarmee is niet aangetoond dat zijn methode geschikt is om de bouwdatum van de piramide vast te stellen.
Dat maakt zijn onderzoek niet automatisch waardeloos. Het betekent wel dat de spectaculaire getallen voorlopig hypothesen blijven. De geschiedenis herschrijven op basis van één berekening zou minstens zo voorbarig zijn als iedere afwijkende theorie bij voorbaat afwijzen.
Wat ligt er werkelijk verborgen onder Gizeh?
Ondertussen blijft het mysterie zich uitbreiden. Onder berichten over Donini’s onderzoek duiken vertrouwde verklaringen op. De Egyptenaren zouden de piramides slechts hebben gevonden. Een verdwenen beschaving zou over onbekende technologie hebben beschikt. Anderen verwijzen naar buitenaardse bezoekers of geheimzinnige constructies diep onder het zand.
Dat laatste onderwerp kreeg eerder aandacht in ons artikel over de vermeende buitenaardse constructies onder de piramides van Gizeh. Ook daar geldt dat spectaculaire interpretaties niet hetzelfde zijn als onafhankelijk bevestigd archeologisch bewijs.
De aantrekkingskracht van zulke verhalen is begrijpelijk. Wanneer een monument bijna 4.600 jaar na zijn vermoedelijke bouw nog altijd overeind staat, lijkt bijna iedere verklaring mogelijk. Zeker wanneer onderzoekers nog niet ieder detail van de oorspronkelijke bouwtechniek hebben gereconstrueerd.
Ook andere vermeende ontdekkingen voeden die fascinatie. De verhalen over een gigantische piramide onder Antarctica laten zien hoe snel opvallende landschapsvormen worden verbonden aan verdwenen beschavingen. Voor een kunstmatig gebouwde piramide onder het Antarctische ijs bestaat echter geen overtuigend bewijs.
Misschien zegt die belangstelling vooral iets over onszelf. We kunnen moeilijk accepteren dat mensen duizenden jaren geleden tot zulke uitzonderlijke prestaties in staat waren, zonder moderne machines of computers.
Maar juist daarin schuilt de werkelijke grootsheid van de piramides.
Een verdwenen beschaving of een verkeerd gelezen geschiedenis?
De gedachte dat een hoogontwikkelde beschaving ooit volledig zou kunnen verdwijnen, houdt onderzoekers en schrijvers al eeuwen bezig. Ook de vraag waarom intelligente beschavingen mogelijk ten onder gaan sluit aan bij die fascinatie.
Dat betekent niet dat er onder het zand van Egypte noodzakelijkerwijs een verloren wereld verborgen ligt. Een dergelijke conclusie vereist archeologische vondsten die veel verder gaan dan een afwijkende erosieberekening.
Toch blijft Donini’s onderzoek interessant. Niet omdat het de Egyptische geschiedenis al heeft weerlegd, maar omdat het een toetsbare vraag stelt over een monument waarvan we dachten dat de belangrijkste chronologie vaststond.
Als zijn methode niet deugt, moet vervolgonderzoek dat kunnen aantonen. Mocht zij onder onafhankelijke controle standhouden, dan verdienen de uitkomsten serieus onderzoek. Zo hoort wetenschap te werken.
De vraag die voorlopig niemand kan beantwoorden
Voorlopig heeft Alberto Donini de ouderdom van de Grote Piramide niet opnieuw vastgesteld. Hij heeft een alternatieve berekening gepresenteerd die nog onafhankelijk moet worden getoetst en die botst met veel bestaande archeologische gegevens.
Maar stel dat vervolgonderzoek ooit werkelijk zou aantonen dat de piramide duizenden jaren vóór Cheops bestond. Dan zou de vraag niet langer zijn welke farao haar liet bouwen. Dan zou de wereld willen weten welke mensen daartoe in staat waren, hoe hun samenleving eruitzag en waarom vrijwel alles van die beschaving verdwenen is.
Misschien ligt het antwoord nog onder het zand van Gizeh. Misschien blijkt de berekening uiteindelijk niet bestand tegen wetenschappelijke kritiek. Beide mogelijkheden verdienen onderzoek, maar slechts één daarvan zou onze geschiedenisboeken werkelijk op hun kop zetten.
Tot die tijd blijft de Grote Piramide van Gizeh wat zij al eeuwen is: een monument dat antwoorden bewaart, maar vooral nieuwe vragen oproept.
Bronnen
- Alberto Donini: Preliminary Report on the Absolute Dating of the Giza Pyramids Using the Relative Erosion Method
- Encyclopaedia Britannica: Pyramids of Giza
- Harvard University: Giza Project
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
