Amerikaanse UFO-documenten bevatten getuigenissen die zelfs binnen de merkwaardige geschiedenis van het Amerikaanse UFO-onderzoek opvallen. In een afgelegen gebied van Utah zou een ruim twee meter hoog, hondachtig wezen op zijn achterpoten hebben gerend. Andere bewoners beschreven kleine, harige gedaanten met opvallend lange armen, onbekende lichtbollen en geluiden die zij niet konden thuisbrengen. Het soort verhalen dat doorgaans wordt weggelachen, totdat blijkt dat onderzoekers van een aan de defensiewereld verbonden onderneming naar het gebied afreisden, tientallen getuigen ondervroegen en zelfs biologisch materiaal lieten analyseren. De onlangs openbaar gemaakte dossiers vertellen niet dat er buitenaardse wezens zijn gevonden. Ze laten wel zien hoe serieus sommige buitengewone meldingen destijds werden onderzocht.
Amerikaanse UFO-documenten onthullen onderzoek naar vreemde wezens in Utah
De gebeurtenissen speelden zich volgens het onderzoeksverslag af nabij Fort Duchesne, in het noordoosten van Utah. Het landschap is dunbevolkt, met uitgestrekte vlakten en afgelegen woningen. In dezelfde streek ligt de beroemde Skinwalker Ranch, een terrein dat internationaal bekend werd door verhalen over onbekende objecten en paranormale verschijnselen. De onderzochte locatie wordt in de aangehaalde documenten echter niet expliciet als Skinwalker Ranch geïdentificeerd. Dat onderscheid verdwijnt gemakkelijk wanneer een sensationele naam eenmaal aan een verhaal kleeft.
In maart en april 2010 bezochten medewerkers van Bigelow Aerospace Advanced Space Studies (BAASS) de omgeving. Het bedrijf was opgericht door ruimtevaartondernemer Robert Bigelow, die jarenlang belangstelling toonde voor onderzoek naar ongeïdentificeerde verschijnselen. Volgens het verslag werden 25 mensen ondervraagd. Onder hen waren langdurige bewoners van het gebied, politieagenten en leden van de plaatselijke inheemse gemeenschap. Hun verhalen liepen uiteen, maar de beschrijving van een groot, rechtop rennend wezen trok bijzondere aandacht. Een getuige verklaarde dat zijn honden het dier hadden achtervolgd tot voorbij een prikkeldraadhek. Familieleden meldden op dezelfde dag een donkere, schimmige gestalte te hebben gezien.
Andere getuigen beschreven ongeveer een meter hoge, harige wezens met armen die aan die van mensapen deden denken. Er werd zelfs gesproken over een enorme larve, naar verluidt ongeveer 2,4 meter lang en tot 90 centimeter dik. Daarnaast kwamen meldingen binnen over vreemde vogelachtige verschijningen, ongebruikelijke kreten en lichtbollen die van dichtbij zouden zijn waargenomen. Het verslag biedt daarmee een merkwaardige verzameling verklaringen, maar geen onafhankelijk bewijs dat de beschreven dieren of wezens werkelijk bestaan. De onderzoekers moesten juist proberen vast te stellen wat achter de meldingen schuilging.
Een eeuwenoude naam voor een modern raadsel
De term Skinwalker komt uit de Navajo-traditie en verwijst naar een figuur uit spirituele overleveringen die van gedaante zou kunnen veranderen. Buiten die culturele context is de naam uitgegroeid tot een verzamelbegrip voor alles wat in de omgeving van de ranch niet onmiddellijk verklaard kan worden. Daardoor lopen oorspronkelijke verhalen, moderne getuigenissen en commerciële UFO-mythologie inmiddels door elkaar. Dat maakt het gebied aantrekkelijk voor televisiemakers, maar niet eenvoudiger voor onderzoekers die onderscheid willen maken tussen een waarneming en de betekenis die mensen eraan geven.
Opmerkelijk zijn vooral de methoden die BAASS volgens het verslag overwoog. Naast camera’s en sensoren werden genetisch gemodificeerde planten genoemd als mogelijke biologische detectoren voor straling en magnetische velden. Er was zelfs sprake van spelletjes en puzzels waarmee men een eventuele onbekende bron van de verschijnselen tot interactie wilde bewegen. Het is een voorstel dat meer vragen oproept over de onderzoekshypothesen dan dat het antwoorden oplevert. Nergens blijkt uit deze plannen dat onderzoekers daadwerkelijk contact legden met een onbekende intelligentie.
De vier haarmonsters die het mysterie moesten oplossen
Het tastbaarste bewijsmateriaal bestond uit vier haarmonsters, verzameld na een melding over een vermeend onbekend wezen. Dat was het moment waarop het onderzoek de verhalen kon verlaten en het laboratorium binnenkwam. De uitslag was aanzienlijk minder exotisch dan de getuigenverklaringen: drie monsters bleken van een hond afkomstig, het vierde van een wasbeer. Daarmee verdween de mogelijkheid om juist deze haren als bewijs voor een onbekende levensvorm te gebruiken. Dat betekent niet automatisch dat iedere getuige iets verzon. Het betekent wel dat de beschikbare fysieke aanwijzingen de meest spectaculaire verklaringen niet ondersteunen.
Hetzelfde onderscheid speelt bij andere UFO-dossiers. Nieuwsfeiten schreef eerder over de mysterieuze blauwe stippen op Apollo 17 en over ongewone waarnemingen tijdens Apollo-missies. Ook bij verhalen over vermeende buitenaardse crashes blijkt telkens hoe groot de afstand kan zijn tussen een intrigerende bewering en controleerbaar bewijs. De discussie over Amerikaanse UFO-transparantie draait daarom niet alleen om de vraag wat de overheid weet, maar vooral om wat zij daadwerkelijk kan aantonen.
De publicatie van historische dossiers is op zichzelf relevant. Zij maakt zichtbaar welke meldingen zijn onderzocht, welke technieken werden overwogen en hoe ambtenaren of ingehuurde onderzoekers met ongebruikelijke informatie omgingen. Maar het vrijgeven van een verslag verandert een getuigenverklaring niet met terugwerkende kracht in een vaststaand feit. Dat geldt evenzeer voor de verhalen rond Walter Crisham en de zogenoemde Grijzen, waar de aantrekkingskracht van het onbekende eveneens groter is dan de hoeveelheid hard bewijs.
Het monster dat alleen in de verklaringen bestaat
Wat er in 2010 precies in die afgelegen streek gebeurde, is met de nu besproken gegevens niet vast te stellen. Mogelijk zijn dieren verkeerd geïdentificeerd, hebben lichtomstandigheden een rol gespeeld of zijn verschillende ervaringen in de loop der tijd met elkaar verweven geraakt. Voor sommige verklaringen ontbreekt eenvoudigweg voldoende informatie. Toch is het verhaal niet zomaar afgedaan met de vaststelling dat een haarmonster van een wasbeer kwam. De documenten tonen hoe ver onderzoekers bereid waren te gaan om een verklaring te vinden voor meldingen die zij niet meteen konden plaatsen.
Het meest beklemmende detail blijft de eenvoud van die ene verklaring: iemand zei een donker, hondachtig wezen van ruim twee meter hoog rechtop door Utah te hebben zien rennen. Geen laboratorium heeft dat wezen geïdentificeerd. Geen openbaar gemaakt onderzoek heeft zijn bestaan aangetoond. Maar de verklaring belandde wel in een dossier dat jaren later opnieuw de wereld overgaat. Het onbekende is daarmee niet opgelost. Alleen de archiefkast waarin het lag, is opengegaan.
Door Sanne van Rijn
Volg ons op Twitter: Nieuwsfeiten op X.
Bluesky: Nieuwsfeiten op Bluesky.
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam.
