13 september 2026
Ricky Koole liep mee met de klimaatmars. Op Instagram liet de actrice weten dat ze met ‘heel erg veel mensen’ had meegelopen en dat het kabinet eindelijk echte stappen moet durven zetten. Rob Jetten mag van haar bovendien weer gaan drammen. Ze zette er #fossielisdebiel bij.
Een tijdje daarvoor zag haar Instagram er een stuk zonniger uit. Koole was met haar man Leo Blokhuis in Japan. ‘We zijn in Japan! Jemig!’, schreef ze bij foto’s van hun reis.
Dat Instagrambericht kan ik inmiddels niet meer terugvinden op haar account. Gelukkig heb ik de afbeelding ervan bewaard. Daarop zijn zowel de gezamenlijke plaatsing met blokhuisleo als haar eigen tekst over hun verblijf in Japan zichtbaar. De reis is dus niet ineens verdwenen omdat de Instagram-post dat wel is.
Ik gun het ze.
Japan lijkt me prachtig en als je de mogelijkheid hebt om erheen te gaan, vooral doen. Alleen wordt het een ander verhaal wanneer je na zo’n reis met een klimaatbord door Nederland loopt en de regering aanspoort om maatregelen te nemen tegen fossiel energiegebruik.
Dan heb ik namelijk een vraag: voor wie gelden die maatregelen eigenlijk?
Mag ik straks ook gewoon naar Japan vliegen omdat ik daar zin in heb? Mag mijn buurman naar Bali, een gezin met twee kinderen naar Thailand en iemand anders een weekend naar New York? Of moeten we daar uiteindelijk mee stoppen omdat al dat gevlieg slecht is voor het klimaat?
Ik kan uit Koole’s Instagrambericht niet opmaken welke concrete maatregelen zij van het kabinet verlangt. Dat ga ik dus ook niet voor haar invullen. Ze vraagt wél om ingrijpen en zet daar nota bene #fossielisdebiel bij. Dan mag iemand best benieuwd zijn hoeveel fossiel nog acceptabel is wanneer het voor de eigen vakantie wordt verstookt.
Het probleem is niet die reis naar Japan. Het probleem is de geloofwaardigheid.
Bij een klimaatmars wordt voortdurend gesproken over urgentie. Er moet nu iets gebeuren. De politiek doet te weinig en fossiele energie moet worden teruggedrongen.
Een vliegreis naar Japan is ondertussen geen eerste levensbehoefte. Niemand zat Koole en Blokhuis op te wachten met de mededeling dat Nederland verloren zou zijn wanneer ze thuisbleven. Het was een keuze. Een leuke keuze, ongetwijfeld, maar wel eentje waarvoor je een vliegtuig naar de andere kant van de wereld neemt.
Daarna in Nederland eisen dat de politiek ‘echt stappen’ zet, schuurt behoorlijk.
Ik zie dit vaker bij mensen die zich nadrukkelijk met het klimaat bezighouden. De offers waarover wordt gesproken zijn opvallend vaak abstract totdat ze het eigen leven raken. Er wordt gemakkelijk geroepen dat we anders moeten reizen, wonen, eten of consumeren. Zodra het eigen vliegtuig vertrekt, blijkt er kennelijk nog wat ruimte in het koolstofbudget te zitten.
Misschien heeft Koole daar een uitstekend antwoord op. Ik ken het niet.
Wat ik wel weet, is dat klimaatbeleid uiteindelijk niet uit hashtags bestaat. Als een kabinet werkelijk maatregelen neemt om fossiel energiegebruik fors terug te dringen, merkt iemand dat. Aan de pomp, op de energierekening, bij de aanschaf van een auto of wanneer er een vliegticket wordt geboekt. Anders stelt dat veelbesproken ingrijpen weinig voor.
Daarom interesseert mij niet zozeer dat Ricky Koole naar Japan is geweest. Ik wil weten of ze vindt dat iedere Nederlander die vrijheid moet houden. Als dat zo is, wordt het interessant hoe haar gewenste klimaatbeleid er dan uitziet. Zo niet, dan blijft de vraag waarom zij die reis zelf nog wel maakte.
Dat is geen aanval op haar vakantie. Het is de consequentie van haar eigen boodschap.
Er zit trouwens nog iets merkwaardigs aan het Nederlandse klimaatdebat. We spreken hier regelmatig alsof de thermostaat van de aarde ergens in Den Haag aan de muur hangt. Ondertussen groeit in landen als India de vraag naar energie omdat honderden miljoenen mensen een levensstandaard nastreven die wij al tientallen jaren normaal vinden.
Ga in New Delhi eens vertellen dat mensen vanwege het klimaat minder mobiel moeten worden en minder energie moeten gebruiken. Dat gesprek wordt vermoedelijk wat ingewikkelder dan een klimaatmars door Amsterdam.
Mensen die nog niet onze welvaart hebben, willen juist huizen met koeling, een auto of motor, betrouwbare elektriciteit en de mogelijkheid om te reizen. Probeer hun maar eens wijs te maken dat onze generatie dat allemaal mocht opbouwen, maar dat zij vanwege het klimaat beter wat bescheidener kunnen blijven.
Daar zit een probleem waar geen kartonnen protestbord tegenop kan.
Nederland kan best schoner worden. Energie verspillen is nergens voor nodig en technische vooruitgang waardoor we minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen lijkt me uitstekend. Daarvoor hoef ik niet eerst een klimaatreligie aan te hangen.
Ik haak af zodra dezelfde boodschap verandert in een morele opdracht waarbij gewone Nederlanders hun gedrag moeten aanpassen, terwijl degenen die het hardst om maatregelen roepen hun eigen pleziertjes buiten beschouwing lijken te laten.
Ricky Koole hoeft van mij haar paspoort niet in te leveren. Ze mag volgend jaar weer naar Japan en desnoods daarna door naar Australië. Maar laat dan die Nederlander die na een jaar werken met zijn gezin naar Thailand wil dezelfde vrijheid.
Wie fossiel energiegebruik werkelijk zo bedreigend vindt dat de regering moet ingrijpen, heeft namelijk een overtuigender protestmiddel dan een bord omhooghouden.
Je kunt het vliegtuig naar Japan gewoon laten staan.
Meer opinie over klimaat en politiek op Nieuwsfeiten: CO₂ en Politiek.