Infrasound als verklaring voor spookhuizen blijkt minder spectaculair dan de headlines doen geloven
Vorige week leek het internet weer even gerustgesteld: geen geesten, geen poltergeists, geen mysterieuze entiteiten die ’s nachts door oude gebouwen wandelen. Nee, het zou allemaal komen door infrasound. Onhoorbare geluidsgolven, net onder de grens van het menselijk gehoor, ergens onder de 20 Hz. Klinkt technisch genoeg om elk spook meteen uit te schrijven als misverstand.
De koppen waren, zoals gebruikelijk, een stuk stelliger dan de werkelijkheid.
- Ars Technica suggereerde dat infrasound “waarschijnlijk een belangrijke factor” is bij spookverschijnselen.
- Gizmodo stelde de iets dramatischere vraag of je misschien wordt geplaagd door geesten.
- The Guardian maakte er cv-ketels en oude huizen van die mysterieuze gevoelens zouden opwekken.
Klinkt netjes afgerond. Wetenschap als eindstation van het spookverhaal. Alleen: zo simpel ligt het niet. Verrassing. Of eigenlijk: voorspelbare mediacirkel.
De onderzoekers zelf zijn een stuk minder enthousiast
Wie verder leest dan de kop (een gevaarlijke hobby, blijkbaar), stuit al snel op een heel andere toon. Rodney Schmaltz, mede-auteur van de studie, probeerde de verwachtingen meteen te temperen.
In gesprek met Ars Technica zei hij expliciet dat infrasound geen spookverschijnselen “veroorzaakt”. Ook dat het geen verklaring is die het hele spookdossier ineens oplost. In sommige gebouwen kan laagfrequent geluid aanwezig zijn, bijvoorbeeld via leidingen of installaties. En ja, als iemand al verwacht dat er iets “griezeligs” gaat gebeuren, kan dat de ervaring beïnvloeden.
Dat is minder “we hebben geesten ontmaskerd” en meer “menselijke verwachting + een beetje fysica = rare ervaring”.
Niet bepaald de blockbuster-verklaring waar headlines van dromen.
Wat de studie wél laat zien (en wat niet)
De studie zelf, gepubliceerd in Frontiers in Behavioral Neuroscience, onderzocht hoe mensen reageren op blootstelling aan infrasound in een gecontroleerde setting. De resultaten zijn interessanter dan de krantenkoppen, maar ook minder spooky.
De deelnemers hoorden rustgevende muziek of juist onheilspellende “spookhuismuziek”. Soms werd daar onmerkbaar infrasound aan toegevoegd via verborgen apparatuur. De proefpersonen merkten dat niet bewust op.
Wat ze wél rapporteerden: een lichte verandering in stemming. Meer irritatie. Meer frustratie. Muziek werd iets negatiever beoordeeld. En in sommige gevallen werd een stijging van speekselcortisol gemeten, een biologische stressindicator.
Dat klinkt al snel als: “aha, bewijs voor geesten!”
Maar nee. Het is eerder: het lichaam reageert subtiel op prikkels die je bewust niet kunt plaatsen. Niet op angst. Niet op hallucinaties. En zeker niet op rondzwevende entiteiten met historische trauma’s.
De onderzoekers vonden namelijk geen sterke aanwijzing dat infrasound angst of typische “spookervaringen” oproept. Dus geen koude rillingen, geen verschijningen, geen stemmen uit het niets. Alleen een soort algemene mentale irritatie. Wat eerlijk gezegd ook gewoon een gemiddelde werkdag kan zijn.
De belangrijkste claim ontbreekt precies daar waar hij nodig is
Wat vaak in de media verdwijnt, is dat spookervaringen juist heel specifiek zijn. Mensen melden niet alleen “vreemde sfeer”. Ze melden:
- plotselinge temperatuurdalingen
- stemmen of geluiden
- schaduwen of verschijningen
- fysieke interacties met objecten
- geurverschillen zoals zwavelachtige lucht
En precies die componenten werden in deze studie niet verklaard of gereproduceerd. Dat is geen detail. Dat is eigenlijk het hele pakket dat spookhuizen “spookhuizen” maakt.
Infrasound lijkt dus niet de sleutel te zijn tot een verborgen paranormale realiteit. Hooguit een subtiele stemmingsvervuiler in een gecontroleerd experiment. Minder exorcisme, meer achtergrondruis.
Oude experimenten, dezelfde conclusie
Het idee dat onzichtbare fysieke velden verantwoordelijk zouden zijn voor “griezelige gevoelens” is niet nieuw. Al eerder werd geprobeerd om dit soort ervaringen kunstmatig op te wekken.
Een bekend voorbeeld is The Haunt Project uit 2008, waarin onderzoekers een kamer vulden met elektromagnetische velden en infrasound om te kijken of proefpersonen spontane spookervaringen kregen. Het resultaat was, opnieuw, weinig spectaculair: geen overtuigend verband tussen die fysieke stimuli en het gevoel dat er “iets” aanwezig was.
De conclusie die steeds terugkomt is saai maar hardnekkig: mensen zijn opmerkelijk goed in het genereren van betekenis in situaties die ambigu of onduidelijk zijn. Geen geesten nodig. Alleen een brein dat liever patronen ziet dan ruis accepteert.
De echte vraag: waarom blijft het spookverhaal zo aantrekkelijk?
Wetenschappelijk gezien is het verhaal inmiddels vrij droog. Infrasound kan stemming subtiel beïnvloeden. Meer niet. Maar cultureel blijft het spookhuis overeind als concept.
Dat is eigenlijk het interessantere deel van het verhaal. Niet de fysica, maar de psychologie erachter.
Een oud gebouw, lage verlichting, verwachtingen van iets “mysterieus”, een tikje spanning in de lucht. Voeg daar onbewuste signalen aan toe, en het brein doet de rest. Niet door te hallucineren, maar door interpretatie. Het vult gaten op die er niet expliciet zijn.
En media? Die helpen graag een handje. “Mogelijke verklaring voor spookhuizen gevonden” leest beter dan “lichte stemmingsverandering onder gecontroleerde labomstandigheden zonder bewijs voor bovennatuurlijke fenomenen”.
Dat tweede klinkt alsof iemand per ongeluk een handleiding voor een airco heeft geschreven.
Wat deze studie eigenlijk wél duidelijk maakt
De echte waarde van dit onderzoek zit niet in het ontmaskeren van geesten. Die waren al nergens officieel ingeschreven.
Wat het wel laat zien: het menselijk lichaam reageert op prikkels die buiten bewuste waarneming vallen. Soms subtiel. Soms meetbaar. Maar niet op een manier die spectaculaire conclusies rechtvaardigt.
Infrasound is dus geen sleutel tot het paranormale. Het is eerder een reminder dat ons brein niet zo transparant werkt als we graag denken. Je voelt dingen voordat je ze begrijpt. En je interpreteert dingen voordat je ze volledig kunt verklaren.
Dat is minder magisch dan een spook. Maar waarschijnlijk wel nuttiger om te weten.
Conclusie zonder drama
De wetenschappelijke stand van zaken is vrij nuchter: infrasound beïnvloedt mogelijk stemming en fysiologische stressreacties licht. Maar het verklaart geen spookervaringen zoals die in verhalen, films of oude gebouwen worden beschreven.
Dus nee, je cv-ketel is geen toegangspoort tot het hiernamaals. En oude huizen zijn niet per se gevuld met onzichtbare entiteiten. Hooguit met slechte isolatie en menselijke verbeelding die overuren draait.
Wat overblijft is minder mystiek, maar consistenter met de realiteit: mensen zijn gevoelig voor context, verwachting en subtiele fysieke signalen. De rest vult het brein zelf in. Soms met spanning. Soms met irritatie. En heel soms met een goed verhaal dat net iets te mooi is om niet te geloven.
Door Sanne van Rijn.
Volg ons:
Volg ons op Twitter: https://x.com/Nieuwsfeitencom
Bluesky: https://bsky.app/profile/nieuwsfeiten.bsky.social
Luister naar opiniestukken via Florida Radio Rotterdam: https://happy-music-radio.com