AMBER Alert Nederland faalt wanneer het er echt toe doet
Het AMBER Alert Nederland is bedoeld als laatste redmiddel. Niet als marketingcampagne, niet als politieke vlag, maar als een systeem dat binnen minuten een land mobiliseert wanneer een kind in acuut gevaar is. Toch bleef het in Emmen oorverdovend stil toen een meisje verdween. Geen sirenes op telefoons. Geen pushmeldingen. Geen collectieve paniek. Alleen ouders die het via Facebook moesten doen.
Dat is geen incident. Dat is systeemfalen.
En wanneer systemen falen, vult de samenleving het gat. Met speculatie, wantrouwen en uiteindelijk giftige aannames. Dat is waar die ene zin vandaan komt die inmiddels bijna automatisch klinkt in Nederland.
“Misschien is er wel een azc in de buurt, dat zou het een en ander verklaren.”
Die zin is geen bewijs van racisme. Het is een symptoom van een land dat jarenlang is geconditioneerd om gevaar te koppelen aan ‘de ander’. Het probleem is niet dat mensen dit denken. Het probleem is dat beleid, politiek en media deze reflex hebben gecreëerd.
AMBER Alert Nederland werkt niet meer transparant
Het officiële criterium voor AMBER Alert Nederland is helder: er moet sprake zijn van levensgevaar, ontvoering of ernstige dreiging. Maar die criteria worden in de praktijk toegepast via een ondoorzichtig proces dat wordt aangestuurd door politie, het Openbaar Ministerie en het Nationaal Crisiscentrum.
Wie beslist?
Op basis van welke informatie?
Binnen welke tijd?
Die antwoorden blijven vaag. En zodra de overheid vaag wordt, begint het publiek zelf verbanden te leggen. Dat is geen sociale ziekte. Dat is logisch gedrag.
Volgens het Nationaal Crisiscentrum en de Politie wordt AMBER Alert alleen ingezet bij een “reële dreiging voor het leven van het kind”. Maar niemand kan uitleggen waarom die dreiging in Emmen blijkbaar niet groot genoeg was.
Ouders hoeven geen uitleg in juridische taal. Ze willen weten waarom hun kind minder urgent lijkt dan dat van een ander.
Waarom wantrouwen groeit
Nederland heeft zichzelf in een informatie-woestijn veranderd. Burgers krijgen steeds minder echte uitleg, steeds meer managementtaal. Dat zagen we bij corona, bij de toeslagenaffaire, bij migratie, bij energie en bij veiligheid.
Als de overheid jarenlang liegt, draait en verzwijgt, dan gaat elk incident een politieke lading krijgen.
Dat is precies wat hier gebeurt.
De gedachte aan een azc is geen racistische ingeving. Het is een door beleid aangeleerde reflex. De overheid heeft migratie, opvang en veiligheid jarenlang op één hoop gegooid. De IND, COA en kabinetten hebben nooit helder gecommuniceerd waar risico’s wel en niet liggen. Daardoor ontstaat een mentale snelkoppeling tussen vreemdeling en gevaar.
En zodra een kind verdwijnt en de staat zwijgt, vult het brein die leegte met het verhaal dat het het vaakst heeft gehoord.
AMBER Alert Nederland en selectieve zichtbaarheid
Hier zit de pijn. Niet in huidskleur. Niet in afkomst. Maar in het gevoel dat sommige vermissingen aandacht krijgen en andere verdwijnen in stilte.
De publieke herinnering kent voorbeelden waar AMBER Alert wél massaal werd ingezet en het land stil stond. Dat creëert verwachtingen. Als die verwachtingen niet worden waargemaakt, ontstaat het idee van willekeur.
En willekeur is dodelijk voor vertrouwen.
De Nationale Politie heeft nooit transparant inzicht gegeven in alle gevallen waarin een AMBER Alert is overwogen maar niet is verstuurd. Daardoor kan niemand controleren of het systeem eerlijk, consistent en proportioneel werkt.
Zonder transparantie ontstaat ruimte voor giftige verhalen. Dat is geen toeval. Dat is bestuurlijke luiheid.
De gevaarlijkste zin in Nederland
“Misschien is er wel een azc in de buurt.”
Die zin is gevaarlijk, niet omdat hij haat ademt, maar omdat hij laat zien dat burgers hun eigen overheid niet meer geloven. Zodra mensen denken dat de staat informatie achterhoudt om politieke redenen, gaan ze zelf verklaringen bouwen.
Dat is precies hoe samenlevingen splijten.
En ja, sommige mensen zullen die zin gebruiken om te stigmatiseren. Maar de echte schuld ligt bij een overheid die keer op keer heeft bewezen dat ze liever beheert dan open is.
Wie wantrouwen zaait, oogst paranoia.
AMBER Alert Nederland moet open
Als de overheid wil dat dit stopt, is de oplossing simpel en tegelijk pijnlijk.
Publiceer:
– Elke aanvraag voor AMBER Alert
– De afweging
– De reden van afwijzing
– De tijdlijn
Niet achteraf in vage rapporten, maar realtime. Zoals het hoort in een volwassen democratie.
Zolang AMBER Alert Nederland functioneert als een zwarte doos, blijft elk vermist kind politiek worden. En blijven ouders zich afvragen of hun kind evenveel waard is als dat van een ander.
Niet omdat ze racistisch zijn.
Maar omdat ze het systeem niet meer vertrouwen.
En dat is misschien wel het gevaarlijkste signaal van allemaal.
Lees ook hoe goed het gaat met de middenstand in Duitsland.
