De Oranjezomer is een zomertalkshow die ooit luchtig bedoeld was, maar tegenwoordig draait het vooral om dezelfde gasten en eindeloos links gelul. In De Oranjezomer zitten de vaste gezichten avond na avond te discussiëren over voorspelbare onderwerpen, terwijl kijkers weten wat er gaat komen. Deze aanpak maakt van De Oranjezomer eerder een mediacircus dan een echte talkshow.
De Oranjezomer draait elke avond met dezelfde gasten, voorspelbare meningen en eindeloos links geratel. Is dit nog debat?
De Grote Links Gelul Zomer zou een talkshow moeten zijn. Zomertelevisie, luchtig, een beetje sport, een beetje actualiteit. Prima concept. Alleen is het inmiddels verworden tot iets anders: een soort rondreizend politiek clubhuis waar steeds dezelfde gasten aanschuiven, dezelfde grapjes maken en dezelfde politieke vijanden opvoeren.
En dat alles onder het mom van “debat”.
Het resultaat? Wie één aflevering heeft gezien, kent de rest van het seizoen al.
Altijd dezelfde gasten in De Oranjezomer
Wie naar De Oranjezomer kijkt, merkt al snel dat het programma een indrukwekkend talent heeft ontwikkeld: het recyclen van gasten.
Elke avond schuift weer een vertrouwde stoet aan:
de vaste commentator
de semi-vaste opiniemaker
de eeuwige mediacolumnist
en natuurlijk die ene NPO-bekende die overal moet zitten
Het voelt minder als een talkshow en meer als een roterend personeelsfeest.
De redactie lijkt een soort Excelbestand te hebben met vijf namen en drie onderwerpen. Meer hoeft niet.
Want eerlijk: waarom moeite doen om nieuwe stemmen te zoeken als je ook gewoon dezelfde mensen kunt laten rondcirkelen?
Rutger Castricum: lachen zonder inhoud
En dan hebben we natuurlijk Rutger Castricum.
Ooit bekend als brutale reporter bij
GeenStijl.
Toen nog scherp, provocerend en vaak rechts van het gemiddelde mediapanel. Dat was tenminste nog televisie.
Nu?
Een eindeloze stroom gehinnik, half afgemaakte zinnen en het soort lach dat klinkt alsof iemand een rubber kip heeft ingeslikt.
Castricum is bij De Oranjezomer een beetje wat René van der Gijp is bij
Vandaag Inside.
Alleen mist hij één cruciaal onderdeel: de humor die werkt.
Waar Van der Gijp nog een grap kan landen, levert Castricum vooral geluidseffecten.
Van GeenStijl naar links salonpraatje
Het meest fascinerende aan Castricum is zijn politieke metamorfose.
Bij GeenStijl stond hij bekend als iemand die de gevestigde orde graag op de hak nam. Politiek incorrect, vaak rechts, altijd tegendraads.
Maar televisieland heeft zo zijn eigen natuurwetten.
Wie vaak genoeg bij talkshows wil aanschuiven, ontdekt vanzelf dat links praten simpelweg meer uitnodigingen oplevert.
Plotseling verdwijnen de scherpe randjes.
De kritiek wordt selectief.
En de toon wordt… salonfähig.
Niet omdat iemand per se van mening verandert. Maar omdat televisie een ecosysteem is. En wie daarin wil blijven rondlopen, leert snel waar de grenzen liggen.
Het vaste lijstje politieke vijanden
Nog een grappig fenomeen bij De Oranjezomer: de voorspelbaarheid van de onderwerpen.
Zonder te kijken kun je de steekwoorden al opschrijven:
Forum voor Democratie
Geert Wilders
Donald Trump
Lidewij de Vos
Gooi ze in een blender, voeg een beetje morele verontwaardiging toe en voilà: een complete uitzending.
De grap is dat dit geen debat meer is. Het is ritueel.
Iedereen weet wat er gezegd gaat worden.
>Iedereen weet wie er gelijk krijgt.
>Iedereen weet wie de boeman is.
Televisie als politieke bingo.
De verdwenen Jack van Gelder
En ergens in dit alles vraag je je af: waar zijn de mensen gebleven die nog iets zinnigs zeggen?
Neem bijvoorbeeld
Jack van Gelder.
Niet iedereen was fan van hem, maar hij had tenminste nog een mening met een begin en een einde.
Dat lijkt tegenwoordig een zeldzame kwaliteit.
In talkshows draait het nu vooral om reactiesnelheid en mediabekendheid. Niet om inhoud. Niet om argumenten.
Wie het hardst praat of het hardst lacht, wint.
De redactie: lui of bang?
De grote vraag blijft: waarom zien we steeds dezelfde gezichten?
Er zijn eigenlijk maar twee mogelijke verklaringen.
1. Luiheid
Nieuwe gasten zoeken kost werk. Nieuwe stemmen kunnen onvoorspelbaar zijn. Het is veel makkelijker om dezelfde vaste club op te bellen.
2. Veiligheid
Nieuwe mensen kunnen dingen zeggen die niet in het format passen. Dat is riskant. Televisie houdt niet van risico.
Dus krijg je een gesloten kring.
Dezelfde mensen praten met dezelfde mensen over dezelfde onderwerpen.
Elke avond opnieuw.
Talkshowtelevisie als echokamer
Wat ooit begon als een talkshow is langzaam veranderd in een echokamer.
Niet alleen bij De Oranjezomer, trouwens. Dit probleem zie je bij veel Nederlandse programma’s.
De mediakring is klein.
De gastenlijst nog kleiner.
En zo ontstaat een televisiewereld waarin dezelfde opiniemakers elkaar avond na avond bevestigen.
Voor kijkers voelt dat steeds meer als politieke toneelstukjes in plaats van echte discussies.
Waarom mensen afhaken
Het gevolg is voorspelbaar.
Steeds meer mensen haken af.
Niet omdat ze geen interesse hebben in politiek of debat. Integendeel. Maar omdat ze het script al kennen.
Het is alsof je elke avond dezelfde aflevering van dezelfde serie kijkt.
Zelfde acteurs.
>Zelfde dialogen.
>Zelfde moraal van het verhaal.
Alleen het decor verandert.
Conclusie: televisiespektakel zonder verrassing
De Oranjezomer had een leuk idee kunnen zijn: zomertelevisie met actualiteit, humor en discussie.
Wat het nu vaak is: een voorspelbare talkshow met een kleine kring van vaste gasten die rondjes draaien in hun eigen gelijk.
Met een beetje geluk hoor je nog een scherpe opmerking.
Met een beetje pech hoor je alleen het bekende gehinnik van Castricum.
En ergens in Hilversum denkt een redacteur waarschijnlijk dat dit precies is wat Nederland wil.
Misschien klopt dat.
Maar het zou ook kunnen dat kijkers gewoon een keer iets nieuws willen horen. In plaats van de eeuwige herhaling van dezelfde stemmen, dezelfde onderwerpen en dezelfde morele verontwaardiging.
Tot die tijd blijft De Oranjezomer vooral wat het nu al is:
Een televisieshow waar je zonder te kijken precies weet wat er gaat gebeuren.
